Nhận định: GIẢI PHÁP NÀO CHO CUỘC CHIẾN IRAN? Thiện Ý

Nhận định: GIẢI PHÁP NÀO CHO CUỘC CHIẾN IRAN? Thiện Ý Bài viết lần lượt trình bầy: - Bối cảnh của cuộc chiến Iran. - Giải pháp nào cho cuộc chiến Iran. I/- BỐI CẢNH CỦA CUỘC CHIẾN IRAN. 1. Khởi động cuộc chiến. Vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, Israel và Hoa Kỳ đã phát động một cuộc tấn công quân sự phối hợp nhắm vào nhiều địa điểm khác nhau tại nước Cộng hòa Hồi giáo Iran. Chiến dịch này có mật danh là Chiến dịch Sư tử Gầm (Lion's Roar) là chiến dịch quân sự quy mô lớn do Israel khởi xướng nhằm vào Iran (tiếp nối chiến dịch "Sư tử trỗi dậy" năm 2025.)và Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi (Operation Epic Fury) theo Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ. Cuộc tấn công nhắm vào các quan chức lãnh đạo hàng đầu về tôn giáo,chính trị,chỉ huy quân sự và các cơ sở trọng yếu của Iran;đã sát hại được trên 40 nhân sự bao gồm cả vụ ám sát Lãnh đạo Tối cao của Iran là Ali Khamenei. Khoảng một tháng rưỡi trước vụ tấn công, chính quyền Iran đã đàn áp đẫm máu hàng ngàn người biểu tình, và Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố với những người biểu tình rằng ông sẽ can thiệp để hỗ trợ họ. Mặt khác,trong những tuần trước cuộc tấn công ngày 28-3-2026, Iran và Mỹ đã tiến hành các cuộc đàm phán hạt nhân gián tiếp do Oman làm trung gian, và một vòng đàm phán thứ hai sau đó dự kiến sẽ được tổ chức tại Geneva. Trước khi vụ tấn công diễn ra, Hoa Kỳ đã tạo áp lực mong thành đat yêu sách qua bàn thương lượng bằng cách thực hiện một đợt tăng cường quân sự được đánh giá là lớn nhất tại Trung Đông kể từ cuộc tấn công Iraq năm 2003. Nhưng áp lực này không hiệu quả nên Hoa Kỳ và Israel phát động chiến tranh tấn công Iran. 2. Diễn tiến cuộc chiến. Cuộc tấn công bắt đầu bằng các đợt không kích bất ngờ, dữ dội vào các thành phố Tehran, Isfahan, Qom, Karajvà Kermanshah. Nhiều quan chức chính phủ Iran cấp cao đã thiệt mạng, bao gồm Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Shamkhani cũng như Lãnh tụ Ali Khamenei, người đang ở và họp mặt cấp cao trong khu dinh thự phức hợp đã bị phá hủy hoàn toàn. Khi các vụ nổ được ghi nhận, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz xác nhận cuộc tấn công do Quân đội Israel thực hiện. Ông Trump cũng thông báo trong một đoạn video đăng trên Truth Social rằng Hoa Kỳ đã cùng Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran. Để trả đũa, Iran đã phóng hàng trăm máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo khắp vùng Vịnh Ba Tư, nhắm vào Israel cũng như các căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan, Kuwait, Bahrain, Qatar, Iraq, Ả Rập Xê Út, và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Ngoài ra, có báo cáo cho thấy Iran đã tấn công các cơ sở hàng không dân dụng, bao gồm các sân bay quốc tế tại Kuwait và UAE, cũng như phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự của Anh tại Cộng hòa Síp. Các cuộc tấn công trả đũa đã làm ít nhất một thường dân đầu tiên thiệt mạng tại Israel. Lực lượng Houthi tại Yemen cũng tuyên bố sẽ tái khởi động các cuộc tấn công trong bối cảnh Khủng hoảng Biển Đỏ. 3. Mục tiêu tấn công Iran. Tổng thống Trump tuyên bố mục tiêu của chiến dịch là phá hủy năng lực tên lửa và quân sự của Iran (mà qua thương lượng đã không đạt được), ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, và cuối cùng là lật đổ chính quyền hiện tại của Iran. 4. Phản ứng của quốc tế. Liên Hợp Quốc và một số quốc gia không liên quan đã lên án các cuộc tấn công ban đầu là vi phạm Hiến chương Liên Hiệp Quốc và làm suy yếu sự ổn định của vùng Trung Đông. Trong khi những nước khác lên án các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhắm vào các đồng minh của Mỹ trong khu vực. Những người chỉ trích chiến dịch này cũng gọi đây là hành động bất hợp pháp theo luật pháp quốc nội Hoa Kỳ (hành động chiến tranh đơn phương qua mặt quốc hội Hoa Kỳ của một Tổng thống đứng đầu hành pháp), một hành vi mang tính chủ nghĩa đế quốc và vi phạm chủ quyền của quốc gia Iran theo luật pháp quốc tế. 5. Hệ quả của cuộc chiến Iran. Cuộc xung đột ngoài những tổn thất to lớn về của và người cho cả đôi bên tham chiến, đã ngay lập tức dẫn đến sự gia tăng đột biến của giá dầu và khí đốt, gây ra tình trạng gián đoạn trên diện rộng trong ngành hàng không và du lịch. Đồng thời khiến thị trường tài chính biến động mạnh. Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz và tấn công các cơ sở năng lượng, làm gián đoạn các hoạt động vận chuyển dầu khí trên toàn cầu, gây khủng hoảng năng lượng diện rộng đến hầu hết các quốc gia lớn nhỏ trên thế giới. II/- GIẢI PHÁP KẾT THÚC CUỘC CHIẾN VÀ GIẢI QUYẾT BẤT ĐỒNG. 1.Ước muốn thầm kín kết thúc chiến tranh của các bên tham chiến gặp nhau. Cuộc chiến Iran đã kéo dài sắp qua hết tuần lễ thư tư.Thực tế cuộc chiến vẫn đang tiếp tục gia tăng mức độ và cường độ, với thời gian cuộc chiến kéo dài vô định, dẫn đến các hậu quả tàn hại nhiều mặt trước mắt cũng như lâu dài khó lường, không chỉ cho nước Iran, Israel, Mỹ, nhân dân Mỹ mà cho cả sự ổn định toàn cầu. Có lẽ vì vậy, cho đến thời điểm này, ngoại trừ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vẫn muốn theo đuổi chiến tranh lâu dài để thành đạt ý đồ từ lâu là lật đổ chính quyền Iran; còn Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và cả Iran đã có dấu hiệu muốn kết thúc cuộc chiến tranh này càng sớm càng tốt. Thực tế là, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump dường như đã ý thức được cuộc chiến do ông phát động đã không lường trước được hết hậu quả nghiêm trọng thực tế, toàn diện, do sự quyết đoán nóng vội dựa trên các thực trạng và thực lực quân sự sai lầm của Iran do Jared Kushner người con rể gốc Israel cung cấp. Nay nếu kéo dài cuộc chiến sẽ gây hậu quả nghiêm trọng nhiều mặt cho Hoa Kỳ, thế giới và cho chính ông. Vì thế ông đã chủ động đưa ra giải pháp thương lượng hòa bình 15 điểm để sớm kết thúc chiến tranh.Qua nhiều lần tuyên bố đầy lạc quan về các thành quả của các cuộc tiếp xúc ngoại giao ngầm với Iran qua trung gian nước thứ ba. Đối với Iran là bên bị động tham chiến,tuy lúc đầu phủ nhận không có cuộc tiếp xúc ngoại giao nào hết với Mỹ như Tổng thống Trump nói, cho đó chỉ là thủ đoạn nhằm làm giảm sự gia tăng giá cả thị trường dầu hỏa và chứng khoán.Nhưng theo lẽ thường Iran là bên bị động trong cuộc chiến hơn ai hết cũng mong cuôc chiến mình không mong đợi sớm kêt thúc. Vì thế mới đây manh nha dấu hiệu phía Iran qua lời Chủ tịch quốc hội nước này cho thấy cũng có mong muốn chấm dứt cuộc chiến khi đưa ra các đòi hỏi then chốt phải đạt được trong bất cứ cuộc thương lượng nào. Yêu sách cụ thể hàng đầu là đòi Hoa Kỳ và Israel phải cam kết (1) Chấm dứt vĩnh viễn các hành động đơn phương tấn công quân sự vào Iran như từng xẩy ra;(2) Hủy bỏ cấm vận toàn diện Iran, (3) Rút hết các các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ tại các nước trong vùng Trung Đông, (4) Bổi thường những thiệt hại chiến tranh do bom đạn của Mỹ và Israel gây ra cho Iran trong cuộc chiến… 2.Giải pháp nào để kết thúc cuộc chiến. (1) Giải pháp chính trị, ngoại giao. Theo nhân định của chúng tôi,giải pháp mà Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Iran mong muốn thành dạt tạm gọi là “Giải pháp chính trị, ngoại giao”; cũng tương tự như giải pháp đã được dôi bên thực hiện trước ngày nổ ra chiến tranh không có hiệu quả. Đó là các cuộc đàm phán hạt nhân song phương do Oman làm trung gian để giải quyết các mâu thuẫn nhưng đã bất thành.Vì nói là đàm phán song phương, nhưng thức tế là một sự áp đặt một chiều khi qua bàn thương lượng đại diện của Hoa Kỳ là Jared Kushner và Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ ông Steve Witkoff đã ỷ thế mạnh cố ép buộc Iran như một tối hậu thư là phải cam kết thực hiện 2 điều căn bản về hạt nhân và tên lửa đạn đạo, kèm theo đe dọa nếu Iran không chấp nhận sẽ bị các đòn trừng phạt năng nề chưa từng thấy của Hoa Kỳ. Nay sau một cuộc chiến do Hoa Kỳ và Israel phát động để buộc Iran phải đầu hàng vô điều kiện và chấp nhận các yêu sách của mình bằng sức mạnh đã không thành. Vi Iran vẫn cương quyết cự tuyệt chống trả kịch liệt. Vậy giả như có được ngưng bắn tiến tới bàn thương lượng song phương với vai trò trung gian mờ nhạt vô thẩm quyền của nước thứ ba, liệu Iran có chấp nhân các yêu sách vẫn được Hoa Kỳ nhắc lại? Chúng tôi nghĩ là không ngay cả khi không có mặt hai người mà Iran đã nói trước là không muốn hai người này có mặt về phía Hoa Kỳ: Đó là con rể gốc Israel của Tổng thống Trump là Jared Kushner và Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ ông Steve Witkoff. Vì sau cả tháng bị tấn công đến mức độ cao, cường độ mạnh như thế, Iran vẫn kiên cường đáp trả quyết liệt, vẫn mạnh miệng bác bỏ các yêu sách của Hoa Kỳ và đưa ra các yêu sách mà Hoa Kỳ khó chấp nhận. Vậy thì, giải pháp nào khả thi? (2). Giải pháp pháp lý Theo nhận định của chúng tôi “Giải pháp pháp lý” là khả thi, công bình, hợp lý, hợp tình cho cả đôi bên có thể chấp nhận được. Vì các mâu thuẫn sẽ được giải quyết bởi các cơ quan có thẩm quyền, căn cứ trên Hiến Chương Liên Hiệp Quốc và luật pháp quốc tế. Cụ thể các bước thực hiện như sau. 1.Một cuộc ngừng bắn vô diều kiện do Hoa Kỳ chủ động, đơn phương thực hiện. Khả thi vì: (1)-Về nguyên tắc suy luận, một cuộc chiến tranh đơn phương (hay chiến tranh một phía) do một bên chủ động khai chiến thì cũng có thể chủ động toàn quyền, đơn phương tuyên bố kết thúc cuộc chiến khi nào, thế nào theo sự đánh giá chủ quan về mức độ thành đạt thắng lợi tốt nhất có thể cho bên khai chiến.Một khi bên khai chiến đơn phương tuyên bố ngừng chiến, không mở các cuộc tấn công quân sự nữa; thì bên bị tấn công sẽ ngưng chiến, không còn lý do tiếp tục cuộc chiến nữa.Như thế ngưng bắn chắc chắn sẽ được Iran tuân thủ vì sẽ chấm dứt được tai hoa chiến tranh mà mình không muốn. (2)-Về thực tế, chính Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã khẳng định rất sớm và nhiều lần,cho đến bây giờ sau 4 tuần tấn công quân sự đã lên đến đỉnh cao, rằng Hoa Kỳ đã chiến thắng và cuộc chiến sẽ kết thúc sớm hay muộn là do ông quyết định. Vì Iran đã bị tiêu diệt mọi mặt lên đến 90% trong đó có khả năng quân sự quốc phòng và cơ sở làm giầu uranium đến mức trong thời gian dài không còn khả năng tiếp tục làm giầu uranium để chế tạo bom hạt nhân nữa. 2. Hội đàm song phương giữa Hoa Kỳ và Israel với Iran nhằm giải quyết tranh chấp qua: (1).Thẩm quyền giải quyết tranh chấp nào? Là Liên Hiệp Quốc (Hội đồng Bảo an) chủ trì để nghe trình bầy, tranh luận bảo vệ các yêu sách của mỗi bên. - Bên Hoa Kỳ giả định là đòi buộc Iran cam kết thực hiện 2 yêu cầu căn bản: -Một là từ bỏ vĩnh viễn công việc tinh chế chất uranium với mục đích chế tạo vũ khí hạt nhân, giao nạp tất cả lượng uranium dã tinh chế cho một cơ quan có thẩm quyền được đôi bên chấp nhận chẳng hạn. - Hai là chấm dứt chương trình chế tạo tên lửa đạn đạo tầm xa có khả năng mangđầu đạn nguyên tử…đe dọa an ninh Hoa Kỳ và hòa bình thế giới. - Bên Iran giả định là đòi buộc Hoa kỳ cam kết thực hiện 4 yêu cầu căn bản: - Một là chấm dứt vĩnh viễn các hành động đơn phương tấn công quân sự vào Iran như từng xẩy ra; - Hai là rút hết các các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ tại các nước trong vùng Trung Đông, - Ba là Bổi thường những thiệt hại chiến tranh do bom đạn của Mỹ và Israel gây ra trong cuộc chiến… - Bốn là giải tỏa cấm vận toàn diện cho Iran… (2)Căn bản pháp lý để giài quyết yêu sách của các bên tham chiến. - Căn cứ pháp lý là: - Hiến chương Liên hiệp Quốc, Các công ước quốc tế, Hiệp ước cấm chế tạo và phổ biến vũ khí hạt nhân (PTMW)-2017) là văn bản pháp lý đầu tiên cấm toàn diện vũ khí hạt nhân, hướng tới xóa bỏ hoàn toàn, -Hiệp ước hạt nhân Iran (JCPOA) là thỏa thuận mang tính cột mốc giữa Iran và nhóm P5+1 (bao gồm Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nga, Trung Quốc) nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Tehran để đổi lại việc gỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế. Mặc dù Mỹ đã rút khỏi thỏa thuận dưới thời Trump (2018) và tình hình hiện tại (năm 2026) đang diễn biến phức tạp với các cáo buộc hạt nhân mới, hiệp ước này vẫn là nền tảng cốt lõi cho các nỗ lực ngoại giao và giải quyết các mâu thuẫn về hạt nhân. III/- KẾT LUẬN. Hiện tai con người thuộc mọi sắc tộc sống trong mọi quốc gia trên hành tinh này, đều có khát vọng chung là được sống tự do, ấm no trong hòa bình để mưu cầu hạnh phúc riêng cũng như chung. Chiến tranh nổ ra với bất cứ nguyên nhân nào đều là tội ác. Vì chiến tranh đã giết hại đổng loạt nhiều mạng sống, cướp đi cùng lúc hạnh phúc, gây khổ đau cho nhiều con người.Vì thế điều tốt nhất là con người, nhất là những người có trách nhiệm lãnh đạo quốc gia, không nên để xẩy ra chiến tranh và cần dập tắt chiến tranh càng nhanh càng tốt nếu đã xẩy ra để tránh hậu quả tàn khốc nhiều mặt cho con người. Muốn chiến tranh không xẩy ra thì mọi người trong mỗi quốc gia phải tuân thủ luật tắc xã hội của quốc gia (Hiến pháp, Pháp luật và các chuẩn mực dạo đức cá nhân…); và những người có trách nhiệm lãnh đạo quốc gia hơn ai hết cần tuân thủ luật pháp quốc gia và luật pháp quốc tế để duy trì hòa bình và sự ổn định cho mọi quốc gia trên thế giới. Vì không ai, lãnh đạo quốc gia cũng như người dân thuộc mọi giai tầng xã hội “Không ai được đứng trên pháp luật”, rằng “Mọi công dân phải tuân thủ pháp luật”; rằng “Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật”; và rằng “Mọi vi phạm pháp luật đều bị chế tài theo luật”… Một khi chiến tranh đã xẩy ra giữa các quốc gia thì các nhà lãnh đạo các quốc gia tham chiến phải tìm mọi cách kết thúc cuộc chiến tranh càng nhanh càng tốt để tránh hậu quả nghiêm trọng về của về người và di hại lâu dài cho đất nước và nhân dân các nước trong chiến tranh. Cụ thể như cuộc chiến giữa Hoa Kỳ, Israel với Iran hiện nay đã giết hại hàng ngàn con người và phá hủy tan hoang môi trường sống của các quốc gia chiến trường. Chấm dứt bằng cách nào? Chấm dứt bằng giải pháp pháp lý khả thi như chúng tôi đề nghị; thay vì giải pháp chính trị ngoại giao mà hai bên đang kiếm tìm, khó thành đạt. Vì thực tế giải pháp chính trị ngoại giao song phương này đã từng thử nghiệm thất bại nên mới dẫn đến hành động chiến tranh ngáy 28-2-2026.của Hoa Kỳ và Israel ; song vẫn không thành đạt mục đích sau khi dùng bạo lực quân sự gần một tháng qua mà vẫn không buộc được Iran phải chấp nhận các yêu sách của mình. Thiện Ý Houston, ngày 28-3-2026

Suy tư: CHÚA VÀ CÁC THẦN LINH NGHE LỜI CẦU NGUYỆN CỦA BỀN NÀO TRONG MỘT CUỘC CHIẾN? Thiện Ý

Suy tư: CHÚA VÀ CÁC THẦN LINH NGHE LỜI CẦU NGUYỆN CỦA BỀN NÀO TRONG MỘT CUỘC CHIẾN? Thiện Ý Ngày 24-2-2022 TT. Nga Vladinir Putin mở “chiến dịch quân sự đặc biệt” xâm lược nước làng giềng Ukraine đến nay vẫn chưa kết thúc. Cuộc chiến kéo dài hơn bốn năm qua đã tàn phá tan hoang đất nước Ukraine, đưa đến cái chết thảm thương cho hàng triệu quân sĩ cũng như dân thường ở cả hai bên. Sau đó,người ta thấy xuất hiện nhiều lần hình ảnh các vị Thượng phụ giáo hội Chính Thống nga cùng cầu nguyện với Chúa bình an cho Putin và binh sĩ ngoài trận và cho nước Nga chiến thắng ! Ngược lại những người lãnh đạo chính trị, quân sự và nhân dân ở nước Ukraine bị xâm lược có chung niềm tin tôn giáo, dù thuộc giáo hội Chính Thống (Orthodox Church), Công giáo (Catholic Church), các giáo hội Tin lành (Protestantism ) hay Hồi giáo cũng đều cầu nguyện với Chúa cho đánh bại quân xâm lược Nga… Rồi mới đây,qua truyền thông, người ta thấy hình ảnh một số các mục sư Tin Lành nắm chặt tay Tổng thống Donald Trump và các viên chức chính phủ nối kết nhau cùng cầu nguyện với Chúa cho hành động đơn phương tấn công quân sự vào nước Cộng hòa Hồi giáo Iran vào ngày 28-2-2026 sao cho sớm kết thức cuộc chiến do mình phát động cùng Israel có chung niềm tin vào Chúa, với phần thắng cho Hoa Kỳ… Thế rồi sau khi Hoa Kỳ và Israel mở cuộc tần công quân sự vào đất nước Iran với lý do ngăn chặn một hiểm họa hạt nhân từ xa đối với Hoa Kỳ, các nhà lãnh đạo chính trị và quân sự hàng đầu của nước Cộng Hòa Hồi giáo Iran cũng kêu gọi dân cùng cầu nguyện với Thành Allah (tên gọi khác của Chúa) giúp họ đánh bại cuộc tấn công quân sự của Hoa Kỳ và Israel, để bảo vệ đất nước, trả thủ cho vị lãnh đạo tối cao của họ là Ali Khamenei và các quần thần bị sát hại ngay trong ngày đầu tiên 28-2-2026. I/- VẤN ĐỀ ĐƯỢC ĐẶT RA. Trước thảm trạng thực tế trên,một câu hỏi được nhiều người có đức tin tôn giáo đặt ra: Chúa hay các Thần linh sẽ nghe lời cầu nguyện của bên nào trong các bên tham chiến đây? Vì tất cả đôi bên trong cuộc chiến, đều có chung niềm tin vào một Thiên Chúa (Thiên Chúa: Công giáo và Chính thống giáo đều được mạc khải qua Đức Jesus Christ là Ngôi hai Thiên Chúa giáng trần, với nền tảng đức tin là Thánh kinh Tân ước – Hồi giáo ((Islam) là đấng Allas (tên gọi khác của Chúa) được tiên tri cuối cùng là Muhammad truyền bá dựa trên những mặc khải của Thiên Chúa thông qua thiên thần Gabriel, được ghi lại trong Kinh Qur'an (Koran). và Do Thái giáo cũng tin vào Chúa được mạc khải qua lời của các tiên trị ghi lại trong Sấm truyền cũ.Họ vẫn đang trông chờ một Đấng Thiên Sai giáng trần để mạc khải cho họ về Nước Thiên Chúa- nên họ đã giết Đức Jesus Christ vì không tin là Đấng Thiên sai đã giáng trần…). II/- SUY TƯ CÁ NHÂN. 1.Căn cứ cầu nguyện của niềm tin tôn giáo. Theo niềm tin của các tính đồ Thiên Chúa giáo ( Công giáo, Tin lành, Chính Thống, Hồi giáo) thì Thiên Chúa là Đấng tạo thành Trời đất, vũ trụ, vạn vật trong đó có con người, cho nó vận hành theo quy luật chung của muôn loài và quy luận riêng của mỗi loài. Trong các sinh vật thụ tạo, con người là một sinh vật thượng đẳng được Thiên Chúa trao ban năng lực làm chủ ban thân, óc sáng tạo, khả năm kiếm tìm và khám phá được các quy luật vận hành của vũ trụ vạn vật để vận dụng vào cuộc sống, mưu cầu hạnh phúc cho bản thân, gia đình trong các hình thức tổ chức xã hội không ngừng phát triển từ thấp đến cao (Bộ tộc, bộ lạc, quốc gia…), từ bất hoàn thiếu an toàn đến hoàn hảo an toàn hơn. Tất cả nhằm tạo cho con người một cuộc sống hạnh phúc tối đa và khổ đau tối thiểu.Ý định sáng thế này được mạc khải cho loài người qua lời của các Tiên trị ( như Mahomad của đạo Hồi, Sấm truyền của Do Thái giáo ghi lời của các tiên tri nói về một Đấng Thiên sai sẽ giáng trần để cho biết rõ Thiên Chúa là ai) hay do chính Ngôi Hai Thiên Chúa (Đức Jesus Christ là đấng Thiên sai) đã giáng trần xưng mình là Ngôi hai của một Thiên Chúa Ba Ngôi giáng trần cứu chuộc nhân loại vì tội Tổ tông của loài người là Adam & Eva (Công giáo và Hồi giáo với Thánh Kinh chung gồm hai phần Tân ước và Cựu ước). Như vậy tất cả các bên tham chiến đều có chung niềm tin vào một Đấng Tối Cao là Thiên Chúa đã tạo nên vũ trụ vạn vật trong đó có con người là một sinh vật thượng đẳng được Chúa trao ban co quyền tự do suy tư và hành động tuyệt đối để mưu cầu hạnh phúc cá nhân (chủ thể) cũng như tập thể (xã hội loài người) khi sống trên cuộc đời theo qui luật Thiện và Ác. Vì chỉ có quyền tự do tuyệt đối con người mới chịu trách nhiệm cá nhân về hành vi thiện hay ác của mình khi còn sống trên đời; để sau khi chết Chúa mới phán xét công tội theo Thiên luật đã định: Thiện đủ chất và lượng để vào Nước Trời hưởng hạnh phúc đời đời.Ác đủ chất và lượng để vào nơi bị trừng phạt đời đời (Hỏa ngục, chốn trầm luân). Như vậy, Chúa không định trước cho bất cứ con người nào khi sinh ra sau thời gian bao lâu sống trong cuộc đời, sau khi chếr sẽ lên Thiên đàng hay sa Hỏa ngục đời đời; mà chính hành động Thiện-Ác của con người trong thời gian sống trên cuộc đời sẽ quyết định lên Thiền đảng hay sa Hoa ngục sau khi chết. Vậy thì…. 2. Lời cầu nguyện với Chúa của hai bên tham chiến có ý nghĩa và hiệu quả gì? Theo suy tư của chúng tôi, những người lãnh đạo hàng đầu quốc gia trong bất cứ cuộc chiến tranh nào từ cổ chí kim khi cầu nguyện với Chúa hay các thần linh không có ý nghĩa và hiệu quả về mặt đức tin tôn giáo, mà chỉ có ý nghĩa và hiệu quả vế mặt chính trị, Quân sự. -Lời cầu nguyện không có ý nghĩa và hiệu quả về mặt đức tin tôn giáo, vi tôn giáo nói chung và Thiên Chúa giáo nói riêng đều có nền tảng chung là hướng thiện,dậy cho con người làm lành, tránh dữ, làm điều thiện, tránh điều ác. Chiến tranh dù do bất cứ bên nào gây ra đều là tội ác tầy đình, giết người đồng loạt, trách nhiệm thuộc về những kẻ cầm đầu các quốc gia tham chiến vì đã đưa dến cái chết cho hàng triệu sinh linh quân lính cũng như người dân vô tôi thuộc cả đôi bên.Vì thể Chúa có thể chỉ nhận lời cầu an của các binh sĩ và người dân để thoát hiểm và nếu có phải hy sinh thì linh hồn được cứu rỗi, được tha thứ mọi tội lỗi trước đó vì phải chết oan, ngoài ý muốn, do bị cưỡng bách, để được vào nước Trời.Còn đối với những người lãnh đạo hàng đầu có trách nhiệm ở hai bên tham chiến, Chúa cũng chỉ xét công tôi sau khi họ chết. Vì tất cả đã hành động theo ý thức tự do cá nhân mà Chúa đã ban cho mỗi con người khi sống trên trần thế để thưởng phát công minh sau cái chết. - Lời cầu nguyện chỉ có ý nghĩa và hiệu quả về mặt chính trị, quân sự. Vì khi phô trương hình ảnh, lời cầu nguyện trước công chúng, các nhà lãnh đạo chính trị, quân sự ở các quốc gia tham chiến chỉ muốn lợi dụng niềm tin tôn giáo để chứng minh sự tham chiến là chính danh, chính nghĩa, chính đáng nên sẽ được Chúa yểm trợ.Nhờ đó huy động được sự ủng hộ của người dân có chung niềm tin tôn giáo để họ chấp nhận đóng góp sức ngưởi (đi lính hay thuế máu), sức của (đóng thuế chi phí chiến tranh ) cho cuộc chiến mà thôi. III/- KẾT LUẬN. Theo suy tư của chúng tôi, trong bất cứ cuộc hiến tranh nào Chúa hay các thần linh chắc c1 nghe nhưng sẽ không chấp nhận lời cầu nguyện của hai bên tham chiến cho mình được thắng trận. Vì Chúa là vua Hoa Bình, lá chân-Thiện – Mỹ.Chiến tranh là một tội ác tầy dình dù cho do bất cứ bên nào gây ra đều tàn phá môi trường sống, gây chết chóc đau thương cùng lúc cho nhiều con người. Chúa không xét định lỗi phải bên nào gậy ra cuộc chiến (là việc của loài người nơi trần thế). Vì như lời Chúa phán “Nước ta không thuộc về thế gian này”, nên Chúa chỉ chờ kết quả cuối cùng sự vận hành Thiên luật Thiện-Ác đối với những kẻ cầm đầu có trách nhiệm ở cả hai bên cuộc chiến.Vì Chúa đã ban cho con người quyền tự do cá nhân tuyệt đối lúc sống nên phải chịu trách nhiệm cá nhân sau cái chết.Vì thế xin đừng ai lạm dụng lời cẩu nguyện với Chúa cho lợi ích chính trị, quân sự nơi trần thế. Vì Chúa thông biết mọi sự,dù những kẻ tự coi mình là thông minh tài giỏi cách mấy cũng không qua mặt được Ngài đâu. Viết đến đây tôi mường tượng khi nghe những lởi cầu nguyện của những người lãnh đạo chính trị và quân sự ở cả đôi bên tham chiến, không biết Chúa có nổi giận mà mắng rằng “Hỡi những kẻ giả hình nhân đức,hãy xéo khỏi mặt ta, về làm hòa cùng anh em bay đã, rồi hãy đến cầu nguyện với ta”.Con xin lỗi Chúa vì đã suy luận theo cách nghĩ của con người trần thế. Thiện Ý Houston, ngày 21 Tháng 3 Năm 2026

Giáo dân thỉnh cầu: CHẤM DỨT TRANH CÃI GIỮA MỘT LINH MỤC VÀ MỘT GIÁM MỤC CÔNG GIÁO TRÊN CỘNG ĐỒNG MẠNG. Phê Rô Nguyễn

Giáo dân thỉnh cầu: CHẤM DỨT TRANH CÃI GIỮA MỘT LINH MỤC VÀ MỘT GIÁM MỤC CÔNG GIÁO TRÊN CỘNG ĐỒNG MẠNG. Phê Rô Nguyễn. Trong bài viết trước “Giáo dân muốn biêt vì sao Giám mục L. và Linh mục N lại tranh cãi trên cộng đồng mạng, để làm gì?”.Bài viết thứ hai này,với tư cách giáo dân thỉnh cầu chấm dứt ngay tranh cãi giữa Giám mục L. bản quyền và Linh mục N.thuộc quyền giáo phận Vinh tại Việt Nam. Vì sao cần chấm dứt tranh cãi và chấm dứt như thế nào? Đó là nội dung bài viết này. I/- VÌ SAO CẦN CHÂM DỨT? 1. Vi cuộc tranh cãi giữa linh mục N. và Giám mục L. trên cộng đồng mạng đã gia tăng mức đô và cường độ rất đáng đáng quan ngại; đã lôi lôi kéo một số Giám mục, lình mục thật hay giả không phân biệt được, gây hoang mang và phân hóa giáo dân ủng hộ bên nay hay bên kia vào cuộc.Các bên đã sử dụng mọi kỹ thuật gian trá như trí thông minh nhân tạo AI để biến các Giám mục, Linh mục thành những người nộm nói lên lập luận bên này chống bên kia, khiến cho người nghe nhìn không biết đâu là sự thật, gây hoang mang trong công luận. 2. Vì trước thực trạng trên, một Youtuber Linh mục sau mấy chương trình phỏng vấn cả hai Linh mục N. và Giám mục L. đã phải khẩn thiết lên tiếng tố cáo, lên án sự gian trá này. Đồng thời kêu gọi mọi người, nhất là các tín hữu Công giáo cần cảnh giác.Vậy thì phải chấm dứt ngay lâp tức tệ trảng này thế nào? II/- CHẤM DỨT BẰNG CÁCH NÀO? Trong cuộc phỏng vấn cuối cùng vị Linh mục Youtuber đã hỏi Giám mục L. đại ý rằng sở dĩ ông vào cuộc là để biết rõ đâu là sự thật liên quan đến những lời tố cáo của Cha N. bị Đức cha L cắt khẩu phần ăn, không cho đi cấp cứu và đối xử với cha N. thua cả con chó…, chứ không có ý bênh vực bên nào. Vậy “xin Đức cha cho biết con phải làm gì để biết rõ sự thật”? -Vị Giám mục L, đã trả lời có tính thả nổi như là để mọi chuyện sẽ qua đi theo thời gian chứ không còn cách nào khác. Chúng tôi vô cùng ngạc nhiên trước câu hỏi và câu tra lời trên. Vì đã là một Linh mục và Giám mục Công giáo ắt phải biết cách giải quyết một mâu thuẫn trong nội bộ giáo hội theo thủ tục và thẩm quyết nào của giáo hội các cấp? Trong bài viết trước “Giáo dân muốn biết, vì sao một linh mục và một giám mục Công giáo lại tranh cãi trên cộng đồng mạng để làm gi?”, chúng tôi đã trình bầy theo sự hiểu biêt của một giáo dân về thủ tục và thẩm quyền giải quyết mâu thuẫn nội bộ thế nào. Chẳng lẽ một Linh mục, Giám mục có kiến thức thần học về Đức tin thông suốt, vững vàng, hiểu rõ Giáo luật lại không biết cách cấm dứt một vụ việc mà đúng ra đã phải được giải quyết và chỉ được giải quyết trong thẩm quyền nội bô Giáo hội các cấp (Thần quyền). Vấn đề nội bộ chỉ có thể đưa ra trước công luận để được thẩm quyền tư pháp xa hội (Thế quyền) giải quyết khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật quốc gia (Tỷ như linh mục, giáo mục, tu sĩ phạm tội ấu dâm…).Vì vậy cần xét dimh trong hai trường hợp: 1.Cha N. có đã thực hiện đúng thủ tục khiếu tố và đã được thẩm quyền tài phán của Giáo hội giải quyết chung thẩm? Trong hiện vụ, khi Linh mục N thuộc quyền đã tố cáo Giám mục L.bản quyền Giáo phận Vinh. Sau khi đã khiếu tố dúng thủ tục, quyết định của thầm quyển nội bộ giáo hội là chung thẩm.Cha N. không có sự chọn lựa nào khác là chấp hành quyêt định này. 2.Cha N. đã thực hiện đúng thủ tục khiếu tố nhưng đã không được thẩm quyền tài phán của Giáo hội giải quyết thỏa đáng. Chúng tôi không rõ Cha N. trước khi đưa lên cộng đồng mạng, những sự kiên cho là oan ức bất công, đối sự tàn tệ của Giám mục bản quyền L. đã thực hiện theo trình tự khiếu tố trước thẩm quyền các cấp của Giáo hội Công giáo Việt Nam chưa? Hay chỉ khiếu tố ở cấp sơ thẩm là bản quyền Giáo phận Vinh.Sau đó Cha N. có hay không khiếu tố lên thẩm quyền cấp trên của Giáo hội. Nếu Cha N. có khiếu tố; hay Đức Cha L có tham khảo hay trình quyết định xử lý Cha N của thẩm quyên Giáo phận Vinh lên thẩm quyền Giáo hội cấp cao hơn để biết cho ý kiến gì không? Trong cả hai trường hợp trên sẽ làm căn cứ xét định ai dúng ai sai, đâu là sự thật, III/- NHẬN ĐỊNH VÀ ĐỀ NGHỊ GIẢI PHÁP. 1/- Nhân định: (1)- Nếu đã khiếu tố theo đúng thủ tục và giáo quyền đã giải quyết chung thẩm, mà Cha N vẫn đưa sự việc thuộc thẩm quyền nội bộ Giáo hội giải quyết lên cộng đồng mạng. Cha N.đã hành xử như một người thường, không đúng với bản chất Thiên chức linh mục, với đức vâng phục hàng đầu tu đức của một linh mục Công giáo. (2).Trong trường hợp này, mục đích việc làm của Cha N. không phải để được giài quyết mâu thuẫn nữa (vì mâu thuẫn đã được thẩm quyền nội bộ Giáo hội giải quyết chung thẩm?);mà đưa sự việc lên cộng đồng mạng chỉ cốt để được quần chúng hậu thuẫn công nhận những lời tố cáo Đức cha L. là dúng sự thật. Hệ quả là, Cha N.được quần chúng công nhận như là nạn nhân của sự đối sử bất công giữa các cấp hàng giáo phẩm (?), mặc nhiên bị coi như là một trong nhiều tệ trạng vốn có từ lâu mà bị bao che. Linh mục N. thì được ca ngợi như một nguời hùng, đã giám tố cáo một tiêu cực trong lòng giáo hội là dùng thần quyền để áp chế các linh mục,tu sĩ thuộc thẩm quyền.Trong khi khuôn mặt Giám mục bản quyền L dưới mắt công luận biến dạng như là một hùng thần đội lốt nhà tu gây căm phẫn lòng người!. 2. Đề nghị cụ thể để dập tắt sự tranh cãi tai hại trên cộng đồng mạng, chúng tôi đề nghị: (1) Cha N. và Đức Cha l. tự giác ngưng ngay tranh cãi trên cộng đồng mạng, để không gây hậu quá xấu thêm nửa cho Giáo Hội, các phẩm trật Hội Thánh và cộng đoàn tín hữu,bang bổ Đức tin Công giáo cốt lõi là tình bác ai, yêu thương ,tha thứ… (2) Đối với Giám mục L. bản quyền Giáo phận Vinh, nếu quả thực đã giải quyết các khiếu nại kêu oan của Linh mục N. theo đúng thủ tục, thẩm quyền nội bộ Giáo hội. Đung ra Giám mục bản quyền không nên lên tiếng thanh cãi, bác bỏ các lời tố cáo của Linh mục N. thuộc quyền là sai sự thật. Điều này lợi bất cập hại cho uy tín cá nhân Giám nục L. và cho tập thể hàng giáo phẩm các phẩm trật Giáo hội Công giáo Việt Nam nói riêng,Hội Thánh Công giáo nói chung. (3)-Theo nhận định và đề nghị của chúng tôi, trong hoàn cảnh này, Giám mục L chỉ nên âm thầm xử lý vụ việc. Chẳng hạn, một mặt làm tờ trình lên cấp thầm quyền cấp cao (Hội Đồng GIám Mục Việt Nam chẳng hạn). Trong tờ trình này nói rõ các sự thật thẩm quyền Giáo phận đã làm để giải quyết khiếu tố của Linh mục N ; thỉnh cầu thẩm quyền cấp trên mở cuộc điều tra để xác minh sự thật ai đúng, ai sai chiếu theo giáo luật và án lệ cua Giáo hội. Kết thúc bằng một thông báo dưới hình thức Thư Chung gửi Cộng đồng Dân Chúa đọc trong các Thánh lễ Chủ nhật và công bố trên các phương tiện truyền thông Công giáo chính thức. Trong khi chờ đợi Thông cáo ban hành sau khi kết thúc điều tra này, Thẩm quyển Giáo phận Vinh cũng cần ra thông báo như Thư chung đọc trong thánh lễ Chủ nhật tại các nhà thờ thuộc Giáo phận Vinh. Nội dung cùa cà hai Thông cáo của Thầm quyền Giáo hội cấp cao chung thẩm và thẩm quyên sơ thẩm giáo phận Vinh, đều nói rõ vụ việc đang được thầm quyền Giáo hội cấp trên điều tra xác minh sự thật, Đồng thời kêu gọi giáo dân cầu nguyện cho sự hiệp thông và cần cảnh giác trước các luận điệu xuyên tạc sự thật đang được loan truyền trên công đồng mạng rất tai hại cho sự gắn kết hiệp thông trong lòng Giáo Hội. Phê Rô Nguyễn Houston, ngày 3- 9-2025

Giáo dân Việt Nam muốn biết: VÌ SAO MỘT LINH MỤC VÀ MỘT GIÁM MỤC CÔNG GIÁO LẠI TRANH CÃI TRÊN CỘNG ĐỒNG MẠNG ĐỂ LÀM GÌ? Phê Rô Nguyễn.

Giáo dân Việt Nam muốn biết: VÌ SAO MỘT LINH MỤC VÀ MỘT GIÁM MỤC CÔNG GIÁO LẠI TRANH CÃI TRÊN CỘNG ĐỒNG MẠNG ĐỂ LÀM GÌ? Phê Rô Nguyễn. Chúng tôi là một tín đồ Công giáo gốc từ nhiều đời tổ tiên ông bà, đã sống trong đức tin từ khi lọt lòng mẹ cho đến nay vừa tròn 80 (1945-2025).Chúng tôi có hơi ngạc nhiên khi thấy một Linh mục và một Giám mục tại một giáo phận Công giáo Việt Nam, ở đây là giữa Giám mục L. cai quản giáo phận Vinh với linh mục N. thuộc quyền.Bài viết này xin lần lượt trình bầy: 1.Nội vụ xin được tóm lược như sau: Cách nay ít năm, khi một khu công nghệ ngoại quốc ở Miền Trung Việt Nam thương hiệu Formosa chất thải đã làm cá chết hàng loạt, ảnh hưởng môi sinh và đời sống người dân. Nhiều cuộc biểu tình của quần chúng nổ ra. Một linh mục Công giáo thuộc giáo phận Vinh tên N. đã đồng hành trở thành một trong những người lãnh đạo các cuộc biểu tình có lúc lên đến cao điểm hàng chục ngàn người tham dự, đa số là các giáo dân Công giáo thuộc giáo phận Vinh.Trước thực tế này, sau đó, người ta thấy vị linh mục N. đã bị thuyên chuyển đến giáo xứ khác, rồi sau dó được đưa về Tòa Giám mục giáo phận Vinh dưới sự cai quản của Giám mục L. Sau cùng Giám mục Giáo phận Vinh ra quyết định huyền chức hay “treo chén” (không được làm lễ và thực hành những tác vụ thuộc Thiên chức linh mục). Công luận suy đoán dường như vị Giám mục giáo phận Vinh tên L. đã bị chính quyền áp lực giáo quyền sao đó, nên đã dẫn đến sự thuyên chuyển vị linh mục N. như thế. Phản ứng của Linh mục N. là lên tiếng trên cộng đồng mạng rất sớm, như để tìm hậu thuẫn công luận và khiếu nại với giáo quyền về các quyết định thuyên chuyển và đưa ra cách cư sử bất xứng của Giám mục L. với mình. Mâu thuẫn giữa linh N và Giám mục bản quyền L đã lắng xuống một thời gian khá lâu, nay bắt đầu dậy sóng sau quyết đinh huyền chức. Quyết định này thực tế đã đưa ra từ năm 2022 nếu chúng tôi nhớ không lầm. Nhưng gần đây mới được nhiều người quan tâm biết đến khi Linh mục N. đưa sự bất bình cá nhân lên mạng và để được sự quan tâm của công luận, Linh mục N. đã nhắc lại cách đối xử từ lâu trong quá khứ; rằng Giám mục bản quyền giáo phận Vinh đã đối cử bất công và tàn nhẫn với mình trong thời gian buộc sống tại Tòa Giám mục Vinh.Câu nói của Linh mục N trong một cuộc phỏng vấn với một YouTuber đã gây bất bình, phẫn nô lòng người, là có lúc Giám mục L đã đối xử với mình “thua một con chó”.Thế là nội vụ nổ lớn, lôi kéo một Youtuber linh mục, một Youtuber tín hữu và một số youtuber khác vào cuộc. Một Tổng giám mục, một giám mục và một số linh mục cũng lên tiếng trên cộng đồng mạng làm dậy sóng trong mấy tuần qua… Trước vụ việc trên, ở vị thế của một giáo dân Công giáo, chúng tôi không có ý xét đoán việc làm đúng, sai, phải trái trong quan hệ giữa linh mục N và vị Giám mục bản quyền L.. Chúng tôi chỉ quan tâm đến những vấn đề thủ tục và thẩm quyền giải quyết những khiếu nại, kêu oan của Linh mục N về cách hành xử năng quyền cai quản và quyết định huyền chức Linh mục Nam của Giám mục bản quyền L. thế nào.Trên cơ sở này chúng tôi sẽ đưa ra một số nhận định đúng sai về phản ứng của các bên sau khi đã có quyết dịnh từ sơ thẩm đến chung thẩm của thẩm quyền giáo hội Công giáo Việt Nam và Trung ương Vatican.Vì đây là thẩm quyền nội bộ Giáo hội chỉ giải quyết các vấn nội bộ của giáo hội, không đưa ra bên ngoài hay ra trước cơ quan tài phán quốc gia. Vì mặc dù Giáo hội về mặt pháp lý là một pháp nhân, tương tự như một tổ chức xã hội dân sự, nhưng rất khác về mặt tổ chức, điều hành và năng quyền cai quản. 2. Những vấn đề cần phải giải quyết. Theo nhận xét của chúng tôi, trong hiện vụ có hai mâu thuẫn phát sinh cần phải giải quyết: (1) Mâu thuẫn phát sinh từ cung cách hành xử quyền cai quản của Giám mục bản quyền L với Linh mục thuộc quyền N. sao đó, khiến vị linh mục này bất bình, phẫn nộ, khiếu nại với thẩm quyền nội bộ và sau cùng tố cáo trước công luận qua các phương tiện truyền thông, (2),Mâu thuẫn về các biện pháp quản lý, kỷ luật, chế tài của Giám mục bản quyền L. với Linh mục thuộc quyền N, mà biện pháp chế tài sau cùng nặng nhất là huyền chức hay treo chén theo cách giáo dân thường gọi. 2. Thủ tục và thẩm quyền giải quyết. Theo sự hiểu biết của chúng tôi trong hiện vụ Cha N. có thê bằng thư hay gặp trực tiếp thẩm quyền Giáo phận để trình bầy, khiếu nại, kêu oan về cách đối xử và các biện pháp chế tài đối với mình là oan sai, bất xứng. Phán quyết của thẩm quyền tài phán Giáo phận Vinh có thể coi là cấp sơ thẩm (tương tự như án sơ thẩm Tòa án tư pháp ngoài đời) Nếu không được giải quyết thỏa đámg Cha N. có thể gửi thư hay xin gặp thẩm quyền cấp cao nhất của Giáo hội Công giáo Việt Nam (Hội Đồng Giám mục Việt Nam chẳng hạn). Cha N. cũng có thể cùng lúc gửi thư khiếu nại hay gặp trực tiếp đại diện Tòa Thánh Vatican để khiếu nại kêu oan. Nếu thẩm quyền cao nhất Giáo hội Công giáo Việt Nam, sau khi tham khảo hay không cần thao khảo với thẩm quyền tài phán Giáo hội Công giáo hoàn vũ Vatican, ra phán quyết thì đây là phán quyết chung thẩm. Linh mục N, với lời tuyên hứa vâng phục bề trên bản quyền khi chịu chức Linh mục, “Đức vâng phục” sẽ không còn cách nào khác là chấp hành phán quyết chung thẩm của thẩm quyền tài phán cao nhất Giáo Hội Công giáo Việt Nam. Vậy tại sao giờ đây vụ việc lại được Cha N. và Đức cha L đưa lên tranh cãi trên cộng đồng mạng, kéo theo sự lên tiếng của một số Giám mục, Linh mục phê phán bênh vực vị này kết án vị kia? 3. Nhận định. Sự thể một Giám mục cai quản và một Linh mục thuộc quyền Giáo phận Vinh tranh cãi đúng sai, phải trái trước công luận là điều đáng buồn cho toàn thể giáo dân và Giáo hội Công giáo Việt Nam.Vì đi tu làm Linh mục là tận hiến cho Chúa,hy sinh quên mình phục vụ Thiên Chúa, Giáo hội và than nhân, để mưu cầu hạnh phúc và vinh quang nơi Nước Trời sau cái chết, chứ không phải nơi trần thế. Do đó, vụ việc đúng ra chỉ nên giải quyết âm thầm trong nội bộ giáo hội theo các cấp tài phán có thẩm quyền của Giáo hội. Theo đó: (1)-Nếu việc giải quyết mâu thuẫn giữa Giám mục bản quyền L. và Linh mục thuộc quyền N đã diễn ra theo đúng thủ tục và được giải quyết theo đúng năng quyền nội bộ của Giáo hội. Như vậy là vụ việc đã giải quyết chung thẩm.Giám mục L và Linh mục N phải chấm dứt mọi tranh cãi và chấp nhận thi hành phán quyết có liên quan, theo đúng lời tuyên hứa vâng phục; vốn là phẩm chất tu đức hàng đầu của các Linh mục, Giám mục, Hồng y và các tu sĩ nam nữ thuộc mọi phẩm trật Hội Thánh. Vậy tại sao Cha N. và Đức Cha L. lại đưa nhau ra trước công luận để làm gì khi đã có phán quyết chung thẩm của giáo quyền? Qua trả lời các Youtubers của Cha N. và Giám mục L. thì dường như không phải với mục đích làm thay đổi quyết định huyền chức linh mục N.Nếu chúng tôi không lầm thì Cha N. chỉ muốn dùng diễn đàn cộng đồng mạng để chứng minh việc làm của mình là đúng, cách đối xử và quyết định huyền chức Linh mục N. của Giám mục L là sai, là tàn nhẫn, bất công, oan trái.Đồng thời Cha N. cũng muốn cho cộng đồng mạng thấy đây là hậu quả của sự đồng hành tham gia, lãnh đạo của Cha N. trong các cuộc biểu tình chống Formosa, đòi quyền lợi chính đáng cho các nạn nhân.Từ đó cho công luận thấy quyết định huyền chức cha Nam là có động cơ chính trị, để người ta nghi ngờ Giám mục L. đã hành xử năng quyền Giám mục như một cộng cụ của nhà cầm quyền.( Tương tự như vụ Đức Tổng Giám mục Ngô Quang Kiết nhiều năm trước đây, Ngài phải xin về hưu non do áp lực của nhà cầm quyền VN sau vụ Ngài đồng hành với giáo dân Thái Hà trong các cuộc biểu tình bảo vệ tài sản của giáo hội tại địa phương thuộc Tổng Giáo phận Hà Nội). Đối lại, trong các cuộc phỏng vấn của Youtuber, Đức giám mục bản quyền giáo phận Vinh L. thì phản bác những lời tố cáo của Cha N. về sự đối xử bất công, tàn nhẫn là cường điệu, không đúng sự thật, trái với phẩm cách tu đức của một Giám mục. Để chứng tỏ những điều mình nói là sự thật trước mặt Chúa, trước khi trả lời phỏng vấn, Đức cha L và Youtuber linh mục còn cùng nhau đọc kinh Xin Chúa Sáng Soi”(Cúi xin Chúa sáng soi cho chúng con được biết việc phải làm và khi làm xin Chúa giúp đỡ cho mỗi kinh, mỗi việc chúng con làm từ hởi sự cho đến hoàn thành đều nhờ bởi ơn Chúa- Amen”. Khi nghe lời cầu nguyện này, chúng tôi liên tưởng đến trong các cuộc chiến tranh mà cả đôi bên đều có niềm tin tôn thờ Thiên Chúa. Cả hai đều cầu nguyện Chúa cho mình chiến thắng. Tôi tự hỏi Chúa sẽ nghe ai, đứng về phe nào đây, khi chiến tranh là một tội ác, dù do bất cứ bên nào gây ra? Trong hiện vụ, nếu Cha N, trước khi trả lời phỏng vấn cũng cầu nguyện với Chúa như Đức Cha L. Chúa sẽ nghe ai đây. Chúng tôi đố các tín hữu có chung niềm tin Kito giáo, hãy tưởng tượng đoán xem, lúc đó Chúa sẽ phán thế nào trong hai câu này, rằng (1)“Hỡi những môn đệ giả hình nhân đức của Ta, các ngươi hãy cút khỏi mặt Ta, về làm hòa cùng nhau đã, rồi hãy đến cầu nguyện với Ta.” ; hay Chúa phán với một trong hai người đã nói đúng sự thật, rằng (2) “Hỡi môn đệ trung tín của ta, chính ngươi đã làm đẹp lòng Ta mọi đàng” ? Theo tôi Chúa sẽ nói theo ý câu (1) với cả hai Giám mục và Linh mục trong hiện vụ, vì việc làm của các Ngài đều chẳng đẹp lòng Chúa chút nào. Qua các sự kiện trên, là một giáo dân Công giáo, kiến thức thần học, hiểu biết về Kinh Thánh không là bao. Chúng tôi chỉ sống đức tin, thực hành Lời Chúa qua sự dậy dỗ cua các Linh mục, Giám Mục và Hội Thánh, Chúng tôi không khỏi băn khoăn, đôi chút nghi ngờ về đức tin và phẩm chất tu đức của hai vị Giám mục L và Linh mục N. Vì nếu có được niềm tin tuyệt đối vào Chúa và có phẩm chất tu đức của Giám mục, Linh mục,, thì hai Ngài có lẽ đã có hành xử khác hơn với nhau: Không tranh hơn tranh thua, đúng, sai phải trái, ai nói thật, ai nói gian, ai làm đúng, ai làm sai.Chỉ cần tin tuyệt đối rằng Chúa biết mọi sự, đâu là sự thật, ai đúng, ai sai thế là đủ. Vì Các Ngài, với Thiên chức Linh mục làm nhiệm vụ ngôn sứ rao giảng Lời của Chúa, từng khuyên dậy giáo dân mọi chuyện tín thác vào Chúa, “hãy tha thứ cho anh em không phải 7 lần mà là 77 lần” . Vậy, nếu tin Chúa “Là sự thật, là chân lý và là sự sống…” thông biết mọi sự; tin rằng Chúa biết ai đúng ai sai giữa Giám mục L và Linh mục N . Vậy tại sao các Ngài không tín thác vào Chúa, đã hành xử với nhau như người đời tầm thường khi giải quyết mâu thuẫn? Hoàn toàn xa lạ với phẩm chất tu đức của các Giám mục, Linh mục của Chúa. Suy ra, phẩm cách này có thể còn thua cả giáo dân sống đức tin, mà các Ngài thường hùng hồn rao giảng về tình yêu Thiên Chúa, lòng bác ái,vị tha, yêu thương đồng loại như chính mình. Rằng không chỉ yêu người thương mình mà cả người thù ghét mình; phải biết tha thứ lỗi lầm cho nhau, làm hòa với nhau, từng được các Giám mục, Linh mục khi rao giảng dẫn Lời Chúa, rằng “Khi ngươi đến dâng của lễ cho Ta mà còn bất hòa cùng anh em thì hãy giữ lại của lễ, về làm hòa cùng anh em rỗi hãy đến dân của lễ cho ta…”. Nếu Giám mục L và Linh mục N. không làm được điều mình rao giảng này, giáo dân có quyền nghi ngờ phẩm chất tu đức và cả Đức tin nơi Chúa. Vì các Ngài từng được giáo dục đào tạo có kiến thức thần học,thông hiểu thấm nhuần đức tin, cao hơn giáo dân một cái đầu. Chẳng lẽ lại có hành xử với anh em Linh mục, Giám mục của mình thua cả giáo dân sao?; Trong khi giáo dân chỉ sống đức tin qua miệng rao giảng của các linh mục, ngôn sứ của Chúa và kinh bổn của Giáo hội dạy dỗ, như Mười Điều Răn Đức Chúa Trời, 6 Điều Răn Hội Thánh và Tám Mối Phúc Thật… Trong đó có mối phúc thật mà hai vị Giám mục L. và Linh mục N đang tranh cãi nhau hẳn đã thấm nhuần hơn ai hết? (2) Về mặt thủ tục, dường như Cha N. đã thực hiện theo đúng trình tự trước các thẩm quyến tài phán Giáo hội?- Từ giáo hội địa phương là Giáo phận Vinh, cấp sơ thẩm, đến Giáo hội Công giáo Việt Nam, cấp phúc thẩm và chung thẩm (Hội Đồng Giám Mục Việt Nam). Và dường như Cha N. cũng đã gặp đại diện thẩm quyền Tòa Thánh Vatican tại Việt Nam? Vậy chưa đủ đề kết thúc vụ việc sao, mà nay các vị lại đưa nhau ra trước công luận bôi xấu nhau, để được gì, mất gì nào? (3). Về việc thi hành phán quyêt chung thẩm của giáo quyên. Vậy thì, trước phán quyết chung thẩm của thẩm quyền tài phán Giáo hội Công giáo Việt Nam liên quan đến vụ việc, Cha N. và Đức Cha L không có sự chọn lựa nào khác: - Một là hai vị Giám mục bản quyền và Linh mục thuộc quyền, cần chấm dứt lập tức, vô điều kiện các cuộc tranh cãi đúng sai, phải trái trên cộng đồng mạng. Vì chỉ cần Chúa biết đâu là sự thật, ai là môn đệ chân chính của Ngài, thế là đủ. Vì hạnh phúc, vinh quang của các Ngài không phải tìm nơi trần thế mà ở Nước Trời mai hậu phải không ạ? - Hai là các Ngài cần tha thứ cho nhau những gì đã xúc phạm nhau trong cung cách cư xử, do vô tình hay cố ý làm mất lòng nhau. Vì là Giám mục, Linh mục của Chúa hơn ai hết, các Ngài cần thực hành giới răn quan trọng nhất mà các Ngài từng rao giảng Lời Của Chúa. Đó là Tình yêu tha nhân, bác ái, vị tha, tha thứ mọi lỗi lầm, sai phạm cho nhau, cởi trói cho nhau thay vì cột buộc. - Ba là Cha N. hãy khiêm cung chấp nhận thi hành quyết định huyền chức Linh mục chờ thời gian phục chức. Điều này cũng chỉ là thực hiện lời tuyên hứa vâng phục, của bất cứ ai khi nhận lãnh Thiên Chức Linh mục. Chính nhờ lời tuyên hứa vâng phục đã được thực hiện triệt để,dưới sự Quan Phòng của Chúa và ơn phù trợ Thánh linh, mà Giáo hội của Chúa thành lập cách nay hơn 2000 đã tồn vững, canh tân và phát triễn ngày một vững mạnh.Phải không ạ? Để kết thúc bài viết này,xin mọi người chia sẻ lời cầu xin Chúa trong kinh nguyện đầu ngày của chúng tôi cho Giáo hội và các phẩm trật Hội Thánh như sau: “ Nguyện xin Thiên Chúa Toàn Năng gìn giữ hồn xác, ban sức khỏe, bình an và ơn Thánh linh soi sáng cho Dức Thánh cha Leon 14; để lãnh đạo Giáo hội hiệu quả theo đúng Thánh Ý Chúa –Xin cho các Linh mục, Giám mục, Hồng y, các tu sĩ nam nữ thuộc mọi phẩm trật Hội Thánh được dồi dào sức khỏe, nghị lực để phục vụ Thiên Chúa, Giáo hội và Tha nhân. Trong bất cứ cảnh đời nào luôn xứng đáng là các Ngôn sứ của Chúa.Chúng con cầu xin, vì danh Đức Kito Chúa chúng con,Amen”, Phê Rô Nguyễn. Houston, ngày 28 Tháng 8 Năm 2025

Nhận định: GIẢI PHÁP NÀO ĐỂ KẾT THÚC CUỘC CHIẾN NGA XÂM LƯỢC UKRAINE? Thiện Ý.

Nhận định: GIẢI PHÁP NÀO ĐỂ KẾT THÚC CUỘC CHIẾN NGA XÂM LƯỢC UKRAINE? Thiện Ý. Tin tổng hợp giới truyền thông quốc tế cho hay,sau cuộc họp thượng đỉnh giữa TT. Hoa Kỳ Donold Trump và TT. Nga Vladimir Putin tại tiểu bang Alaska,Hoa Kỳ hôm Thứ Sáu 15-8-2025; kế đến liên tiếp trong vài ngày tiếp theo là các cuộc họp thượng đỉnh giữa TT. Hoa Kỳ Donald Trump và TT. Ukraine Volodymyr Zelensky trước, tiếp theo là với các nguyên thủ các nước hàng đầu trong Liên minh quân sự NATO như Anh, Pháp,Đức, Ý, Phần Lan…Chủ tịch EU và Tổng thư ký NATO. Sau đây là hệ quả của các cuộc họp thượng đỉnh: I/.Bầu không khí lạc quan dè dặt luc đầu về một giải pháp khả dĩ chấm dứt cuộc chiến Nga xâm lược Ukraine. Qua các cuộc họp thưởng đỉnh trên, dù chưa thấy được rõ nét một giải pháp khả thi để kết thúc cuộc chiến Nga xâm lược Ukraine khởi động hơn 3 năm trước đây (2022- 2025). Nhưng bầu không khí lạc quan dè dặt, đôi chút hoài nghi về một giải pháp khả thi có thể thành đạt trong tương lai gần để kết thúc chiến tranh, tái lập hòa bình lâu dài cho Ukraine và các quốc gia trong vùng.Sự lạc quan dè dặt đôi chút hoài nghi này cảm nghiệm được qua bầu không khí hài hòa, với những lời chúc mừng ca ngợi lẫn nhau có cánh giữa TT. Hoa Kỳ và các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu các tổ chức quốc tế EU và NATO. Nhất là các lời tuyên bố đầy lạc quan tin tưởng của TT Hoa Kỳ Donal Trump trong vai trò trung gian hòa giải đã đưa đến các hiện tượng thực tế sau đây.Dường như các cuộc họp thượng đỉnh này hình thức nặng tính trình diễn, về nội dung chỉ có tính thăm dò Nga Putin muốn gì, có nhượng bộ nào không về các yêu sách từng đưa ra công khai liên quan đến các điều kiện tham dự hòa đàm để thành đạt một giải pháp chấm dứt cuộc chiến tranh đẫm máu mà Nga đã phát động, tiến hành hơn 3 năm trước đây (2022-2025).Sau đây là một số dấu hiệu thấy được sau hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga 1.- Theo tuyên bố hậu Hội nghị thượng đỉnh của TT Hoa Kỳ Donald Trump, thì TT. Nga Vladimir Putin dường như đã đồng ý gặp thượng đỉnh với TT. Ukraine Zalensky trước với một số điều kiện tiên quyết. Sau đó có phiên họp thượng đỉnh thứ 2 có sự tham dự của TT Hoa Kỳ Trump với hy vọng có thể thành đạt giải pháp kết thúc cuộc chiến Ukraine công bằng cho cả đôi bên với điều kiện hai bên phải nhượng bô trong đó có sự trao đổi đất đai, Ukraine có thể mất một phần lãnh thộ bị Nga xâm chiếm.Thế nhưng bầu không khí lạc quan dè dặt đã chỉ kéo dài khoảng một tuần sau hội nghị thượng đỉnh, đã dẫn đến tinh trạng bi quan,thất vọng khi mới đây ngoai tưởng Nga Sergey Victorovich Lavrov đã tuyến bố với truyền thông rằng việc Nga đồng ý sẽ có cuộc họp thượng đỉnh giữa TT.Nga Putin và TT. Ukraine Zelensky chỉ là trên nguyên tắc, thức tế đến nay Nga vẫn chưa lên kế hoạch sắp xếp một nghị trình cho cuộc họp này.Đồng thời ông này còn nêu lại tư cách bất hợp pháp của TT. Ukraine Zelensky khi đã hết nhiệm kỳ từ năm 2024.Dường như ngoại trưởng Nga Lavrov muốn cho thấy là Putin không muốn nói chuyện với TT, Ukrene Zelensky mà muốn chờ một TT Ukraine khác sau một cuộc bầu cử diễn ran gay trong điều kiện chiến tranh.Điều này cho thấy phía Nga đang cố tình diên trì hội đàm để có thêm thời gian thủ lợi.Vì ai cũng biết theo Hiến pháp và luật pháp Ukraine, trom điều kiện chiến tranh và tình trạng thiết quân luật, không thể tổ chức được các cuộc bầu cử, tư cách và quyền của TT. Ukraine Zelensky vẫn hợp pháp. Đúng ra phía TT. Nga Putin cũng như ngoại trưởng Nga Lavrov là bên phát động chiến tranh xâm lược Ukraine, vi phạm luật pháp quốc tế là bên phạm pháp, thì không có quyền nói đến tư cách hợp pháp hay không hợp pháp của TT. Ukraine, là nước nạn nhân bị Nga xâm lược, Thành ra Tuyên bố này của ngoại trưởng Nga Lavrov , cùng vời sự gia tăng cường độ chiến tranh của Nga trên chiến trưởng Ukraine, cho thấy ý đồ diên trì thời gian để thũ lợi trên bàn hội nghị. Chắc chắn thủ đoạn đen tối này TT. Hoa Kỳ Donald Trump đã biết nên đã nổi giận, đưa ra lời đe dọa sẽ giáng đòn trừng phạt thuế quan và các biện pháp an ninh khác chưa từng có với Nga, nếu trong vòng 2 tuần Nga tiếp tục chơi trò câu giờ, lợi dụng thiện chí và nỗ lực của TT. Trump muốn chấm dứt cuộc chiến đẫm máu Ukraine càng sớm càng tốt. (2)- Qua các cuộc họp thưởng đỉnh nói trên, nay đã không cần một cuộc ngưng bắn vô điều kiện như TT. Trump đưa ra trước đó như tối hậu thư với Nga; chấp nhận tình trạng hai bên Nga và Ukrain “vừa đánh vừa đàm” để giải quyết xong các bất đồng khả dĩ đi đến ký kết được một hiệp ước thiết lập một nền hòa bình lâu dài, bảo đảm an ninh bền vững (song không chắc công bình) cho Ukraine.Những bất đồng xem ra cả đôi bên đã có dấu hiệu cho thấy một số yêu sách mỗi bên có thể hay không thể nhượng bộ. II/.Giải pháp nào để chấm dứt cuộc chiến Nga xâm lược Ukraine? Để thành đạt giải pháp cần căn cứ trên các yêu sách của hai bên trong cuộc chiến, để biết đâu là những yêu sách mỗi bên có thể và không có thể nhượng bộ hầu có được một giải pháp khả thi chấm dứt cuộc chiến tranh Nga xâm lược Ukraine kéo dài hơn 3 năm quá (2022-2025). Theo nhận định của chúng tôi,có hai giải pháp. Một giải pháp hợp lý, hợp tình và công bằng cho Ukraine, bên bị xâm lăng, nhưng lại khó khả thi. Một giải pháp phi lý, bất công với Ukraine có lợi cho Nga xâm lược, nhưng lại có thể xẩy ra.. Sau đây chúng tôi thử đưa ra nội dung song song hai giải pháp này liên quan đến các vấn đề sau đây: 1.Ngưng bắn tại chỗ, vô điều kiện, khởi sự hòa đàm dể đi đến một hiệp ước hòa bình,chấm dứt chiến tranh Nga-Ukraine. Thực tế TT. Hoa Kỳ Donald Trump từ lâu đã đưa ra đề nghị ngưng bắn 30 ngày để chấm dứt đổ máu vô ích cho cả đôi bên, bước vào bàn hòa đàm để mau kết thúc chiến tran.Trong khi Ukraine chấp nhận ngay, thì Nga dòi có điều kiện tiên quyết và phớt lờ, tìm kế hoãn binh,Mặc dù TT Hoa Kỳ Donald Trump đã nhắc lại nhiều lần như một tối hậu thư kèm lời đe dọa trừng phạt nặng nề.Thực tế dường như Putin đã đánh giá sai lầm thiện chí muốn chấm dứt chiến tranh nhanh chóng của TT.Trump là do động lực cá nhân muốn chấm dứt được cuộc chiến tranh càng nhanh càng tốt, để có được giải Nobel hòa bình năm nay. Từ dó Nga đã chơi trò lá mặt lá trái, cố tình kéo dài thời gian để hy vọng vì nóng lòng, TT. Trump có thể tạo áp lực tối đã để ép buộc TT. Ukraine Volodymyr Zelensky phải nhượng bô tối đa các yêu sách của Nga chăng? 2. Nga phải trả lại cho Ukraine tất cả đất đai xâm chiếm được kể từ sau khi phát động “cuộc hành quân đặc biệt” xâm lược Ukrain. Phải như thế mới là hợp lý, hợp tình và công bằng với Ukraine nước láng giềng đã bị Nga xâm lược.Nhưng Nga lại muốn giữ lại hầu hết các vùng chiếm được, khoảng 20% của Ukraine, Đây là đòi hỏi ngang ngược của Nga bao lâu nay. Tất nhiên Ukrain thì luôn cự tuyệt vì vi phạm chủ quyền và sự toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, vi phạm Hiến pháp và luật pháp Ukraine cũng như công pháp quốc tế .Vậy mà thực tế dưới áp lực từ nhiều phía, đã có những dấu hiệu ép buộc Ukraine có thể phải mất vĩnh viễn hay tạm thời một phần lãnh thổ cho Nga xâm lược, trong một hiệp ước hòa bình đang hình thành.Đây sẽ là sự phi lý, bất công với Ukraine. Vì rằng, hữu lý và công bằng là Nga xâm lược phải trả lại cho Ukraine bị xâm lược, tất cả đất đai xâm chiếm được kể từ sau khi phát động “cuộc hành quân đặc biệt” xâm lược Ukrain hơn 3 năm trước đây (2022-2025) và cả bán đảo Cremea Nga xâm chiếm sát nhập vào lãnh thổ Nga năm 2014 (Nếu không thì có thể tạm thời đóng băng để giải quyết sau bằng pháp lý và ngoại giao)- Tái lập nguyên trạng lãnh thổ Ukraine từ năm 1991 (hay từ trước cuộc xâm lăng năm 2022) sau khi Ukraine tách khỏi Liên Xô trở thành quốc gia độc lập có chủ quyền đã được quốc tế công nhận, bảo đảm an ninh sau khi Ukraine chấp nhận giải trừ kho vũ khí hạn nhân lúc đó của mình -Hữu lý, vì Nga đã phát động “Chiến dịch quân sự đặc biệt” mà thực chất cũng như thực tế là hành vi xâm lăng nước láng giềng Ukraine,một quốc gia độc lập. Nga đã vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến Chương Liên Hiệp Quốc. Nay khi kết thúc cuộc chiến tranh xâm lược này, Nga phải trả lại tất cả đất đại đã chiếm được của Ukraine.Vì nếu không thì một Hiệp ước kết thúc chiến tranh sẽ như là hơp pháp hóa các vùng Nga cưỡng chiếm được của Ukraine, tạo tiền lệ nguy hiểm sau này khi các cường quốc tự cho mình có quyền dùng ưu thế quân sự xâm chiếm các nước nhỏ yếu? -Nga phải trả lại đất xâm chiếm được của Ukraine cũng là hợp tình. Vì ngay từ ngày đầu. trong bài phát biểu trực tiếp trên truyền hình sáng 24/2,/2022, TT. Nga Putin đã thông báo triển khai “chiến dịch quân sự đặc biệt” đã nhấn mạnh rằng“Moscow không có kế hoạch chiếm các vùng lãnh thổ của Ukraine và cho biết chiến dịch này được tiến hành nhằm phi quân sự hóa Ukraine…” Vậy nay, trong giải pháp chấm dứt chiến tranh, dự trù, nếu Nga có phải trả lại tất cả lãnh thổ xâm chiếm của Ukraine cũng là hợp lý, hợp tình và công bằng cho Ukraine thôi.Trừ Bán đảo Crimea tạm thời Nga có thể giữ lại để giải quyết sau thông qua thương lượng hòa bình, trên cơ sở pháp lý và ngoại giao. Giải pháp này khả thi vì mới đây trong cuộc phỏng vấn của Đài FoxNew, TT, Ukraine Zalenxky đã Tổng thống Volodymyr Zelensky thừa nhận, Ukraine không có nhiều lực lượng quân sự trong tay để giành lại bán đảo Crimea từ Nga, nhưng Kiev có thể giành lại bằng các giải pháp ngoại giao. Thế nhưng, trên thực tế, sau hơn 3 năm tiến hành chiến tranh tổng lực tàn hại về của về người cho cả đôi bên. Nay nếu một trong các yêu sách cho một giải pháp hòa bình của Nga đến nay cho phép Nga xâm lược sáp nhập vào lãnh thổ Nga một phần hay toàn thể đất đại chiếm được của Ukraine bị xâm lược, thì không chỉ là sự phi lý bất công, mà còn tạo tiền lệ nguy hiểm dẫn đường cho các nước lớn dùng sức mạnh xâm chiếm đất đai các nước nhỏ. Luật pháp quốc tế như thế chỉ còn là bánh vẽ sao?. Vậy thì, để giảm thiểu phần nào những phi lý bất công trên và để có thể thành tựu một giải pháp chấm dứt cuộc chiến Nga xâm lược Ukraine, trong Hiệp ước kết thúc chiến tranh hai bên có thê thương lượng, nhượng bộ như sau: - Về phía Nga,các vùng đất mà Nga xâm chiếm được sau hơn 3 năm xâm lược (2022-2025) chiếm khoảng 20% lãnh thổ Ukrane. Có thể sẽ được trao trả hầu hết cho Ukraine, trừ 4 tỉnh của Ukraine gồm Luhansk, Donetsk, Zaporizhia, và Kherson. Các vùng dất này, có thể tạm thời đặt dưới quyền kiểm soát của Nga, hay quản trị của Liên Hiệp Quốc hay một nhóm quốc gia, sau một thời gian nhất định. Trong tương lai sẽ giải quyết thông qua thương lượng ngoại giao.trong đó có hai nước cộng hòa tự xưng Luhansk và Donest; tương lai có thể trở thành khu tự trị chịu ảnh hưởng Moscow. Nhưng có thể các phần đất này vẫn được coi thuộc chủ quyền lãnh tổ của Ukraine cho đến khi được giải quyết trong tương lai theo pháp lý, ngoai giao song phương Nga-Ukraine hay đa phương quốc tế. - Về phía ngược lại, Ukraine bị xâm lược, có thể sẽ trao trả đât đai chiến được tại vùng Kursks của Nga và có thể phải chấp nhận từ bỏ chủ quyền vĩnh viễn bán đảo Crimea mà Nga xâm chiếm năm 2014, sau đó sát nhập vào lãnh thổ Nga. Sự mất bán đảo Crimea khả dĩ Ukraine có thê chấp nhận được,vì trong quá khứ lịch sự dưới thời Liên Bang Xô Viết, Crimea vốn thuộc lãnh thổ Nga, song dưới thời Tổng bí thư đảng CSLX Nikitta Krutchev đã cho sát nhập bàn đảo này vào Ukraine khi đó là một Xô-Viết trong Liên Bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô-Viết (gọi tắt là Liên Xô) 3.Những yêu sách của Nga liên quan đến chủ quyền đối nội của Ukraine là phải Trung lập hóa, phi phát xít hóa, phi quân sự hóa Ukraine. Yêu sách trên đã được TT. Nga Putin đưa ra như một điều kiện khác để có được giải pháp chấm dứt chiến tranh.Đây là đòi hỏi mở rộng, rõ nét hơn mục đích ban đầu khi Nga phát động“Chiến dịch quân sự đặc biệt”. Thật vậy, trong tuyến bố phát động “Chiến dịch quân sự đặc biết” trên truyền hình Moscow ngày 24-2-2022, ngoài việc nhấn mạnh đến mục đich rằng “Moscow không có kế hoạch chiếm các vùng lãnh thổ của Ukraine” mà chỉ nhằm bảo vệ người dân tại Cộng hòa nhân dân Donetsk (DPR) tự xưng và Cộng hòa nhân dân Luhansk (LPR) tự xưng tại vùng Donbass, miền đông Ukraine giáp lãnh thổ Nga; nói là để bảo vệ người dân số đông gốc Nga "khỏi việc bị đối xử tồi tệ và nạn diệt chủng do chính quyền Kiev gây ra trong 8 năm qua"( Từ khi Nga cưỡng chiếm, sát nhập bán đảo Krimea vào lãnh thổ Nga năm 2014-2022). Mặc dầu yêu sách trên của Nga Putin cho đến lúc này đã là sự vi phạm trắng trợn chủ quyền đối nội của một quốc gia độc lập. Thê nhưng nếu Ukraine muốn chấm dứt chiến tranh để có hòa bình, yêu sách này có thể thương thảo được.Tỷ như Ukraine chấp nhận sửa đổi Hiến pháp theo chế độ trung lập, sửa đổi quy chế chính trị, chính sách văn hóa xã hội phù hợp với các vùng đất của Ukraine có đông người Ukraine gốc Nga; như Luhansk, Donetsk, Zaporizhia, và Kherson vùng Đông Ukraine giáp giới Nga… 3.Những yêu sách của Nga liên quan đến chủ quyền đối ngoại của Ukraine. Bao lâu nay cho đến lúc này yêu sách của Nga liên quan đến chủ quyền đối ngoại của Ukraine vẫn là: Ukraine không được gia nhập NATO, không triển khai quân đội nước ngoài trên lãnh thổ Ukraine và sự công nhận quốc tế đối với Crimea cùng bốn khu vực hiện do Nga kiểm soát tại vùng Đông Ukraine giáp giới Nga… Theo Hãng tin Reuters dẫn nguồn thạo tin cho biết, các quan chức Nga và Mỹ đã liên tục trao đổi trực tiếp và trực tuyến trong các tuần qua về các điều khoản cho một thỏa thuận hòa bình. Những yêu cầu mà Điện Kremlin đưa ra được mô tả là rộng và tương tự như các đề xuất mà Nga đã từng bày tỏ với Ukraine, Mỹ và NATO trước đây. Ngoài ra, Moscow cũng nhấn mạnh rằng các nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột - đặc biệt là việc NATO mở rộng về phía đông - phải được giải quyết. Đây là quan điểm mà Nga đã kiên trì thúc đẩy trong suốt hai thập kỷ qua, và từng xuất hiện trong nhiều cuộc đàm phán chính thức với Mỹ và châu Âu. Về yêu sách này, nếu muốn Ukraine có thể thương thảo, trong chừng mực nào đó có thể nhượng bộ, chấp nhận được phần nào, không chấp nhận phần nào. Tỷ như Ukraine có thể từ bỏ ý định tham gia liên minh quân sự Bắc đại Tây dương NATO, đi kèm với bảo đảm an ninh quốc tế cho Ukraine trong tương lai không thể bị Nga tái xâm lăng. Trên thực tế thông tin cho hay các cường quốc và Hoa kỳ đã nghĩ đến sự hình thành cơ chế bảo đảm an ninh tập thể có hiệu lực tương tự như Điều 5 trong Hiến chương NATO. Nhưng Ukraine có thể giữ lại quyền tham gia tổ chức kinh tế Liên Minh EU… 4. Vấn đề Nga xâm lược có trách nhiệm bồi thường chiến tranh cho Kraine đúng ra phải có trong Hiệp ước chấm dứt chiến tranh tái lập hòa bình cho Ukraine. Thế nhưng thực tế bao lâu nay không thấy ai dề cập đến khi bàn về một hiệp ước chấm dứt chiến tranh sớm muộn phải đạt được trong tương lai.Đây lại là một sự phí lý, bất công đối với Ukraine. Vì hành vị Nga dùng bạo lực quân sự xâm chiếm lãnh thổ, tàn phá tan hoang đất nước và sát hại hàng triệu quân dân Ukriane, một quốc gia dộc lập, là bên có lỗi. Vì đã vi phạm luật pháp quốc tế, Hiến chương LHQ.nên có trách nhiệm phải bồi thường các hậu quả tàn hại do cuộc chiến tranh Nga xâm lược gây ra. III.- Thay lời kết : Vì sao hòa đàm để đi đến giải pháp kết thúc cuộc chiến Nga xâm lược đẫm máu Ukraine vẫn chưa có được? Cái gọi là “Chiến dịch quân sự đặc biệt” của Nga phát động và tiến hành hơn 3 năm qua, thực chất cũng như thức tế đó là cuộc chiến tranh xâm lược. Cuộc chiến tàn bạo này đã lên đến dỉnh cao của sự tàn phá, chết chóc, với nhiều thành phố, cơ sở hạ tầng, kiến trúc có giá trị lịch sử, văn hóa của Ukraine bị san bằng, Số liệu không chinh thức cho biết là trong hơn 3 năm chiến tranh đã có khoảng gần 2 triệu người Ukraine và hơn 1 triệu lính Nga tử trận. Cả Nga xâm lược tương quan lực lượng gấp 10 lần Ukraine bị xâm lược đều kiệt quê về sức của,, cức người; đã đến lúc phải đươc kết thúc càng nhanh càng tốt. Đứng đầu trong nỗ lực này là TT, Hoa Kỳ Donal Trump, ngay sau khi đắc cử nhiệm kỳ 2 (2024-2028) ông đã hạ quyết tâm góp phần chủ động đưa cuộc chiến tranh khốc liệt này mau kết thúc. TT. Trump đã nỗ lực tối đa, bằng mọi phương cách nhằm đưa hai bên Nga và Ukraine đến bàn đàm phán hầu tìm ra giải pháp mau chóng kết thúc cuộc chiến tranh Nga xâm lược Ukraine. Một cuộc chiến tranh cục bộ tàn hại nhất kể từ sai Thế Chiến II (1939-1945).Bằng hành động cụ thể, tích cực, TT. Hoa Kỳ Donald Trump đã tự nguyện đóng vai trò trung gian hòa giải, đưa ra đề nghị ngưng bắn tại chỗ, vô điều kiện trong 30 ngày để Nga và Ukraine ngồi vào bàn thương lượng. đi đến một Hiệp định chấm dứt chiên tranh. Tiếc rằng đề nghị này đã chỉ được TT. Ukraine Valensky mau mắn chấp nhận. Trong khi TT. Nga Putin thì đưa ra điều kiện tiên quyết mới chấp nhận hòa đàm. Vì thế cho đến nay sau nhiều tháng TT. Hoa Kỳ Donald Trump đưa ra đề nghị và bằng hành động tích cực thực hiện vai trò trung gian hòa giải, song phía Nga vẩn tìm cách né tránh, tiếp tục đưa ra những yêu sách phi lý, bất công đối với Ukraine buộc nước này phải chấp nhận trước mới chịu hòa đàm chấm dứt chiến tranh, Bài viết này nhằm phân tich, trình bầy nhận thức cá nhân về một giải pháp chấm dứt cuộc chiến tranh thế nào là hữu lý, công bằng hay phi lý bất công đối với Ukraine, một quốc gia độc lập có chủ quyền, đã bị nước láng giếng Nga xâm lược tàn bạo, gây chết chóc, tang thương đau khổ cho nhân dân Ukraine trong hơn 3 năm qua (2022-2025). Tất cả đều xuất phát từ một tham vọng cá nhân TT, Nga Vladimir Putin và tập đoàn thống trị độc tài cùng phe cánh của ông ta ở Moscow, thủ dô Nga hậu Xô-Viết, từng là một đế quốc cộng sản đầu tiên, do Vladimir Lenin và đảng CSLX thiết lập từ năm 1917 và đã sụp đổ vào năm 1991, trả lại độc lập cho các quốc gia bị Nga sáp nhập vào Liên bang Xô Viết, trong đó có Ukraine.Nghĩa là Nga và Ukraine từng là “đồng chí anh em” một thời trong Liên bàng Xô Viết cũ, nay lại bị Nga xâm lược. Vì mặc dù Liên Xô đã sụp đổ tan tành, nhưng virus độc tài cộng sản và tham vọng đế quốc vẫn còn di căn trong não trạng của cự đảng viên CS Putin và phe cánh gốc cộng sản, có chung tham vọng thiết lập một đế quốc Nga dân chủ giả hiêu, như đế quốc Xô Viết độc tài cộng sản trước đây ./. Thiện Ý Houston, ngày 24-8-2025

Nhận định: HIỆU LỰC PHÁP LÝ VÀ THỰC THI CỦA HIỆP ƯỚC CẤM VŨ KHÍ HẠT NHÂN. Thiện Ý

Nhận định: HIỆU LỰC PHÁP LÝ VÀ THỰC THI CỦA HIỆP ƯỚC CẤM VŨ KHÍ HẠT NHÂN. Thiện Ý. Ngày 24/10/2020, quốc gia thứ 50 là, Honduras đã trở thành nước thứ 50 phê chuẩn Hiệp ước Cấm Vũ khí Hạt nhân (TPNW: =Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons))Như thế là đã hội đủ điều kiện để hiệp ước bắt đầu có hiệu lực sau đó,trong vòng 90 ngày là ngày 24-1-2021; bất chấp sự phản đối của Mỹ và nhiều cường quốc hạt nhân khác trên thế giới lúc bấy giờ. Thế ròi, sau đó Hiệp ước đã được khoảng 100 nước thông qua, nhưng cho tới nay vẫn chưa có chữ ký của các quốc gia đang sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, trong một thông cáo, tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres nhấn mạnh: “Hiệp ước này là một bước quan trọng trên con đường tiến đến một thế giới không có vũ khí hạt nhân và cho thấy là các sáng kiến giải trừ vũ khí hạt nhân đa phương được sự ủng hộ mạnh mẽ”. Hiện giờ trên thế giới có tổng cộng 9 quốc gia đang nắm giữ vũ khí hạt nhân, trong đó Hoa Kỳ và Nga nắm giữ đến 90% các vũ khí này. Bảy nước còn lại là Trung Quốc, Pháp, Anh Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Israel và Bắc Triều Tiên. Đa số các nước này vẫn khẳng định là kho vũ khí nguyên tử của họ chỉ nhằm mục đích răn đe và họ vẫn ủng hộ Hiệp ước cấm phổ biến hạt nhân nhằm ngăn chận việc phát tán các vũ khí hạt nhân sang những nước khác. Theo hãng tin AFP, mục đích của những nhà vận động nhằm giải trừ vũ khí hạt nhân hy vọng là hiệp ước này sẽ không chỉ mang tính biểu tượng, mà sẽ thúc đẩy những quốc gia sở hữu các vũ khí này phải thay đổi tư duy. Thế nhưng cho đến lúc này, dường như Hiệp Ước cấm vũ khí hạt nhân vẫn chỉ mang tính biểu tượng mà cũng không thúc đẩy được sự thay đổi tư duy nơi những quốc gia đang sở hữu vũ khí hạt nhân.Bởi vì thực tế Hiệp định này vẫn mang tính pháp lý, chỉ ràng buộc các quốc gia lớn nhỏ chiếm đa số không có vũ khí hạt nhân.Còn thiểu số các quốc gia đang có vũ khí hạt nhân thì vẫn không từ bỏ mà muốn duy trì vĩnh viễn quyền được thủ đắc vũ khí hạt nhân độc quyền,vẫn với tư duy muốn giữ ưu thế trong quan hệ quốc tế với ngụy biện bằng “khẳng định là kho vũ khí hạt nhân của họ chỉ nhằm mục đích răn đe và họ vẫn ủng hộ Hiệp ước cấm phổ biến hạt nhân nhằm ngăn chận việc phát tán các vũ khí hạt nhân sang những nước khác.” Thực tế cho thấy, Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân đã đưa đến sự phi lý, bất công, là chỉ đòi buộc các quốc gia chưa có vũ khí hạt nhân phải thi hành.Trong khi các nước có vũ khí hạt nhân thì tự cho mình có quyền bảo lưu hạt nhân; lại có quyền giám sát và chế tài quốc gia nào chưa có vũ khí hạt nhân, chỉ cần phát hiện có dấu hiệu điều chế , tang trữ chất uranium với nghi ngờ có ý định chế tạo bom hạt nhân. Mặc dù các nước này cũng khẳng định mục đích của họ là phục vụ cho các lợi ích hòa bình; giống như mục đích tiếp tục tàng trữ bom hạt nhân của các nước đã có vũ khí hạt nhân.Đồng tời lại vượt thẩm quyền, khi tự giành cho mình quyền có biện pháp trừng phạt, triệt hạ bất cứ nước nào mà họ nghi có dầu hiệu tích lũy làm giầu chất uranium để chế bom hạt nhân.Nói là để tránh hậu hoạn có thể xẩy tra trong tương lai khi nước này hay nước kia có vũ khí hạt nhân. Điển hình mới nhất là hành động Israel,vào ngày 13-6-2025 vừa qua đã bất ngờ mở cuộc tấn công quân sự tàn khốc vào Iran, nhắm vào các mục tiêu cho rằng nước này sắp hoàn tành võ khí hạt nhân. Sau đó được sự tiếp tay của cường quốc hạt nhân số 1 là Hoa Kỳ tiến hành trừng phạt Iran trong 12 ngày đêm. Iran đánh trả quyết liệt gây nhiều tàn hại về của về người cho ca đôi bên. Cuộc chiến mới kết thúc sau khi Hoa Kỳ trực tiếp ném loại bom có sức công phá sâu trong lòng đất. Sau đó chính TT Hoa Kỳ Donal Trump đã đơn phương tuyên bố là sau cuộc ném bom đã tiêu diệt hoàn toàn cơ sở hạt nhân của Iran và cho hay là Israel và Iran sẽ ngừng chiến vào ngày thứ 12 của cuộc chiến. Thực tế đúng như vậy, ngày 24-6-2025, Isrel và Iran đã đạt được dình chiến với sự chết chóc tan hoang của cả hai nước.Trước hậu quả thực tế này, nhiều câu hỏi được đặt ra là: -Giả như nếu các nước đang có chương trình làm giầu chất uranium như Iran, dủ lượng chế bom hạt nhân, rồi họ cũng nói như các nước đang có vũ khí hạt nhân “khẳng định là kho vũ khí hạt nhân của họ chỉ nhằm mục đích răn đe và họ vẫn ủng hộ Hiệp ước cấm phổ biến hạt nhân nhằm ngăn chận việc phát tán các vũ khí hạt nhân sang những nước khác.” -Vậy thì việc các nước đang có vũ khí hạt nhân (như Israel và Hoa Kỳ) lợi dụng ưu thế quân sự, dùng biện pháp tấn công quân sự nhằm triệt hạ trước các nước (như Iran) đang có ý định chế tạo bom hạt nhân, gây hậu quả nghiêm trọng, tàn khốc, nhãn tiền… có là hành động hợp pháp, hợp tình, công bằng không? Câu trả lời đó là hành động bất hợp pháp, xâm phạm thẩm quyền chế tài vốn của Liên Hiệp Quốc, vướt quá mức độ biện pháp chế tài thường là những biện pháp cấm vận gia tăng mức độ…Ngay cả khi một nước vi phạm trắng trợn như Bắc Triều Tiên, sau khi các biện pháp cấm vận gia tăng mức độ không hiệu quả, Bắc Triều tiên vẫn ngang nhiên thử nghiệm thành công vũ khí hạt nhân, không nước nào kể cả Hoa Kỳ dám đơn phương trừng phạt mạnh bạo như vừa trừng phạt Iran. Vì Bắc Triều tiên nay đã trở thành một nước có vũ khí hạt nhân được chính TT Hoa Kỳ Donal Trump thừa nhận.Bắc Triều tiên củng lại tuyên bố mục đích y như các nước đã có vũ khí hạt nhân là để tự vệ, răn đe, không bị bắt nạt… Phải chăng, vì Bắc Triều Tiên nay đã có vũ khí hạn nhân nên TT Donald Trump không giám trừng phạt như Iran? Đây chính là diển hình cho sự phi lý bất công khi vận dụng Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân TPNW vào thực tiễn. Mặt khác, nếu so sánh hậu quả tàn khốc do biện pháp quân sự mạnh bạo của Irael và Hoa Kỳ vừa thực hiện với Iran; với hậu quả tàn khốc có thể xẩy ra trong tương lai khi Iran có vũ khí hạt nhân,là hậu quả không chắc xẩy ra. Vì ai cũng thấy bom hạt nhân mà các nươc hiện có đều mang tính răn đe lẫn nhau để tránh phải sử dụng vũ khí hủy diệt hạt nhân.Chính tính răn đe này đã tránh được nhiều cuộc chiến tranh cục bộ. Điển hình, là Nga chắc chắn sẽ không giám phát động chiến tranh xâm lược Ukrain năm 2022, nếu nước này không bị tước hết vũ khí hạt nhận bằng một Hiệp ước năm 1991(dù có bảo đảm quốc tế) khi Ukrain độc lập tách khỏi Liên bang Nga. Vậy có thể tạm kết luận rằng, Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân chỉ có giá trị pháp lý tương đối. Trên thực tế đã tạo ưu thế tuyệt đối cho các nước đã có vủ khí hạt nhân hành xử bất công, phi lý trong mối bang giao quốc tế song phương cũng như đa phương.Chính sự phi lý, bất công này mà các nước khi có điều kiện thường tìm cách vươn lên bước vào hàng nghũ các nước có vũ khí hạt nhân và tìm cách che đậy ý đồ bằng khẳng định như các nước đã, đang có vũ khí hạt nhân: “khẳng định là kho vũ khí hạt nhân của họ chỉ nhằm mục đích răn đe và họ vẫn ủng hộ Hiệp ước cấm phổ biến hạt nhân nhằm ngăn chận việc phát tán các vũ khí hạt nhân sang những nước khác.” Vậy thì Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân muốn có giá trị cả trên bình diện pháp lý lẫn thực tiễn, thì cần sửa đổi sao cho ngăn cấm được tất cả các nước toàn cầu, đều không có vũ khí hạt nhân. Trong đó có những Điều buộc các nước đang có vũ khí hạt nhân, tất cả phải giải trừ, các nước chưa có vũ khí hạt nhân cấm sản xuất. Đó mới là một Hiệp ướ quốc tế hợp lý, hợp tình, khả thi và có hiệu quả thực tế.Tất cả các nước đều vận dụng hạt nhân vào mục tiêu lợi ích hòa bình. Thiện Ý Florida, 29-6-2025

Nhận định: THỰC CHẤT HIỆP ƯỚC CẤM VŨ KHI HẠT NHÂN . Thiện Ý

Nhận định: THỰC CHẤT HIỆP ƯỚC CẤM VŨ KHI HẠT NHÂN . Thiện Ý Ngày 13-6-2025 Israel bất ngờ mở cuộc tấn công vũ bão bằng hỏa tiễn và hàng chục máy bay tối tân nhắm vào các cơ sở hạt nhân của Iran, nói là để ngăn chặn Iran làm giầu chất uranium chế bom hạt nhân, đe dọa sống còn của Israel, an ninh khu vực và hòa bình thế giới. Lập tức Iran đã nhanh chóng đáp trả bằng các trận mưa mưa bom bão đạn với cường độ tương xứng, gây thiệt hại không nhỏ cho Israel. Trong gần hai tuần qua đôi bên đã tấn công qua lại bằng những khí tài quân sự tối tân với sức tàn phá khủng khiếp gây thiệt hạn nặng nề về của về người cho cả đôi bên. Cuộc chiến đang ở thế giằng co thì Hoa Kỳ đã nhẩy vào tiếp sức với Israe tiêu diệt cơ sở hạt nhân nằm sâu trong lòng đất của Iran, sau quyết định bất ngờ táo bạo của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cho máy bay hạng nặng B.2 cùng lúc với tên lửa đạn đạo ném bom và bắn phá các cơ sở hạt nhân của Iran vốn nằm sâu trong lòng đất.Lý do Tổng thống Trump đưa ra cũng là để triệt phá các lò nguyên tử của Iran đã âm thầm tích lũy chất uranium đến mức có thể chế tạo được bom hạt nhân. Mặc dù cho đến lúc này Iran vẫn lập lờ nói là nỗ lực nguyên tử năng của họ chỉ với mục đích hòa bình. Sau hành động can thiệp quân sự này chuộc chiến giửa Israel và Iran đã bước vào một tầng cao mới với nhiều bất trắc khó lường có thể dẫn đến một cuộc chiến tranh lan rộng trong vùng Trung Đông. Thậm chí nếu dôi bên không kiềm chế biết dừng lại đúng lúc, nguy cơ Thế chiên III là điều đang là mối lo của nhiều người. Trước thực tế này, chúng tôi muốn đưa ra một vài nhận định về thực chất của Hiệp ước cấm chế tạo, tàng trữ và sử dụng vũ khí hạt nhân do Liên Hiệp Quốc bảo trợ và đã được nhiều nước hội viên Liên Hiệp Quốc tham gia ký kết ngày 7 Tháng 7 Năm 2017.Trừ các nước đã có vũ khí hạt nhân như Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Cộng, Ấn độ…không ký. Những nhận định này để trả lời cho băn khoăn thắc mắc cá nhân, có lẽ cũng của nhiều ngưới; rằng vì sao Iran đang bị Israel và Hoa Kỳ cùng có hành động quân sự khốc liệt để ngăn chặn, khi nghi ngờ Iran đang có ý đồ làm giầu chất Uranium để chế tạo bom hạt nhân; chứ không phải để phục vụ hòa bình như từng công bố? Trong khi Hoa Kỳ đang là cường quốc nguyên tử, Isrel bị nghi ngờ với ngầm trợ giúp cua Hoa Kỳ cũng đã sở hữu võ khí nguyên tử. Cả Hoa Kỳ và Isrel đều không ký vào Hiệp Ước cấm vũ khí nguyên tử, thì lấy quyền gì để ngăn cản Iran? I/- Vài điều căn bản của Hiệp ước về Cấm vũ khí hạt nhân được thông qua ngày 07.07.2017 Ngày 07 tháng 07 năm 2017 Hội nghị Liên hợp quốc đàm phán một văn kiện ràng buộc pháp lý về cấm vũ khí hạt nhân đã thông qua dự thảo Hiệp ước về Cấm vũ khí hạt nhân. 122 quốc gia đồng ý (trong đó có Việt Nam), 01 quốc gia phản đối (Hà Lan) và 01 quốc gia bỏ phiếu trắng (Singapore). Các quốc gia không tham gia bỏ phiếu gồm: các nước có vũ khí hạt nhân (Trung Quốc, Pháp, Mỹ, Anh, Nga, Ấn Độ, Pakistan). Israel bị nghi ngờ sở hữu vũ khí hạt nhân cũng không tham gia bỏ phiếu. Hầu hết tất cả các nước ở châu Âu (trừ Ireland, Cyrus, Áo, Vatican, Liechtenstein, Malta, Moldova, Thuỵ Điển, Thuỵ Sĩ). Trong ASEAN, ngoại trừ Singapore bỏ phiếu trắng, 09 nước còn lại bỏ phiếu thuận. Hiệp ước bao gồm các điều khoản chính như sau. Điều 1 yêu cầu tất cả các quốc gia thành viên “không bao giờ trong bất kỳ hoàn cảnh nào” phát triển, thử nghiệm, sản xuất, chế tạo, mua, sở hữu, tàng trừ, chuyển giao, nhận chuyển giao, nhận kiểm soát, sử dụng, đe doạ sử dụng vũ khí hạt nhân và các thiết bị nổ hạt nhân khác. Điều 1 cũng cấm việc hỗ trợ, khuyến khích hay dụ dỗ tham gia, tìm kiếm hay nhận hỗ trợ để tham gia vào các hoạt động bị cấm, cũng như cấm việc cho phép đặt, lắp đặt hay triển khai vũ khí hạt nhân hay các thiết bị nổ hạt nhân khác trên lãnh thổ hay bất kỳ đâu thuộc thẩm quyền hay sự kiểm soát của quốc gia thành viên. Tuy nhiên Điều 1 không cấm việc quá cảnh vũ khí hạt nhân. Điều 2 quy định mỗi quốc gia phải đệ trình một tuyên bố cho Tổng thư ký Liên hợp quốc, trong đó nêu rõ liệu quốc gia đó có đã từng sở hữu, kiểm soát vũ khí hạt nhân hay đã huỷ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân của mình hay không, liệu quốc gia đó có hiện đang sở hữu hay kiểm soát vũ khí hạt nhân, và liệu quốc gia đó có cho phép quốc gia khác triển khai hay kiểm soát vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của mình hay không. Điều 3 của Hiệp ước về “Hướng đến loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân” đặt ra các nghĩa vụ cụ thể cho các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Điều này yêu cầu các quốc gia đang sở hữu hay kiểm soát vũ khí hạt nhân phải ngay lập tức đặt các vũ khí này khỏi trạng thái hoạt động, phá huỷ càng sớm càng tốt. Các quốc gia, mà sau ngày 07 tháng 07 năm 2017đã sở hữu hay kiểm soát vũ khí hạt nhân và đã loại bỏ chương trì vũ khí hạt nhân của mình, bao gồm việc loại bỏ hay chuyển đổi không thể đảo ngược tất cả các cơ sở liên quan đến vũ khí hạt nhân trước ngày có hiệu lực của Hiệp ước ngày, sẽ hợp tác với tổ chức quốc tế có thẩm quyền được thành lập theo khoản 6 của Điều này để xác nhận việc loại bỏ trên. Tất cả các quốc gia trên phải ký kết thoả thuận bảo đảm với Cơ quan Năng lương Nguyên tử Quốc tế (IAEA) để có sự bảo đảm đầy đủ rằng các nguyên liệu hạt nhân không được sử dụng cho mục đích phi hoà bình và không có nguyên liệu hạt nhân không được khai báo ở quốc gia đó. Đối với những quốc gia cho phép quốc gia khác triển khai hay kiểm soát vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của mình phải bảo đảm việc tháo dỡ nhanh chóng các vũ khí này. Điều 4 nêu trên không chỉ áp đặt nghĩa vụ liên quan đến các quốc gia đang có vũ khí hạt nhân mà cả các quốc gia đã từng có loại vũ khí này hay đã từng có chương trình phát triển vũ khí hạt nhân. Các quốc gia này có thể đã từ bỏ hay đã có tuyên bố từ bỏ vũ khí hạt nhân và các chương trình vũ khí hạt nhân của mình trong quá khứ nhưng Hiệp ước vẫn mong muốn có sự bảo đảm xác thực về sự từ bỏ này bởi đây là những nước đã từng năm giữ hay có khả năng nắm giữ công nghệ liên quan đến vũ khí hạt nhân. Điều 14 Hiệp ước quy định Hiệp ước này cần phải được phê chuẩn, chấp nhận hay chấp thuận Điều 15: và sẽ có hiệu lực sau 90 ngày kể từ ngày mà văn bản phê chuẩn thứ 50 được nộp lưu chiểu. Điều 16:Hiệp ước cũng cấm hoàn toàn bảo lưu Điều đặc biệt là Hiệp ước cho phép các quốc gia thành viên rút khỏi Hiệp ước . Điều 17: Quy định “mỗi quốc gia thành viên, thực hiện chủ quyền quốc gia của mình, có quyền rút khỏi Hiệp ước này nếu quốc gia này nhận thấy các sự kiện đặc biệt liên quan đến nội dung của Hiệp ước đã làm tổn hại đến lợi ích tối cao của nước mình.” Như vậy Hiệp ước công nhận các quốc gia có quyền rút khỏi Hiệp ước theo chủ quyền quốc gia của mình. Tuy nhiên việc rút khỏi này phải thoả mãn ít nhất hai điều kiện: • Có sự kiện đặc biệt liên quan đến nội dung của Hiệp ước (extraordinary events related to the subject matter of the Treaty), và • Các sự kiện đó làm tổn hại đến lợi ích tối cao của mình (jeopardized the supreme interests of its country). Việc rút khỏi chỉ có hiệu lực sau 12 tháng. Một điểm đặc biệt nữa là Điều 17(3) quy định “nếu khi hết hạn 12 tháng, quốc gia xin rút khỏi là một bên trong xung đột vũ trang, quốc gia này sẽ tiếp tục chịu ràng buộc bởi các nghĩa vụ của Hiệp ước này và bất kỳ nghị định thư bổ xung nào cho đến khi nước này không còn là một bên trong xung đột vũ trang.” Quy định này có thể nhằm ngăn chặn trường hợp một quốc gia thành viên đang có xung đột vũ trang rút khỏi Hiệp ước để có thể sử dụng, đe doạ sử hay hay cho phép triển khai vũ khí hạt nhân nhằm chống lại bên còn lại trong xung đột vũ trang. “Xung đột vũ trang” được sử dụng mà không có giới hạn cụ thể là xung đột vũ trang quốc tế (giữa các quốc gia) hay xung đột vũ trang phi-quốc tế (nội chiến).(Tham khảo bài viết của Trần H.D. Minh) II/-Thực Chất của Hiệp ước về Cấm vũ khí hạt nhân được thông qua ngày 07.07.2017. Qua các điều căn bản trên, so với vận dụng vào thực tế, chúng tôi cho rằng: 1.Thực chất Hiệp ước về cấm vũ khí hơn nhân chỉ thể hiện ước muốn chung của đa số các nước lớn nhỏ chưa có vũ khí hạt nhân, muốn cả thế giới hoàn toàn không co vũ khí hạn. Nhưng chỉ là ước muốn không thành. Vì thực tế các nước đang có vũ khí hạt nhận vẫn bảo lưu nên không ký vào hiệp ước nên không phải từ bỏ. 2.- Từ thực chất trên, thực tế Hiệp ước chỉ là sơi giây pháp lý trói buộc các nước không có vũ khí hạt nhân không được quyền chế tạo, tàng trữ vũ khí hạt nhận, để cho các nước có vũ khí hạt nhân độc quyền thực hiện chính sách ngoại giao “bắt nạt”, luôn chiếm ưu thế trong quan hệ song phương cũng như đa phương với các nước không có vũ khí hạt nhân. 3.- Thực chất cũng như thực tế trên cũng là thực chất và thực tế chung của sự hình thành cac tổ chức quốc tế (Liên Hiệp Quốc, Tòa án quốc tế…) và luật pháp quốc tế (Các diều ước, hiệp ước, các định chế quốc tế …). Thực chất và thực tế chung đó là sự bất bình đằng, bất công, phi lý thể hiện trong hoạt động tổ chức và quan hệ bang giao quốc tế giữa các nước có ưu thế và yếu thế. Tỷ như giưa các cường quốc giầu mạnh, có vũ khí hạt nhân luôn có ưu thế trên các nước nhỏ nghèo yếu. Phải chăng vì thế quốc gia Bắc Hàn dù nghèo lạc hậu đã bất chấp luật pháp quốc tế cấm vũ khí hạt nhân, cố gắng chế tạo cho kỳ được vũ khí hạt nhân, bất kể biện pháp chế tài cấm vận của LHQ. Thực tế,phải chăng nhờ đó Kim Youn Un cùa Bắc Triêu Tiên đã được TT Hoa Kỳ Donald Trump cường quốc nguyên tử số một nể vì, vuốt ve… và đối sử khác hơn đối với Iran chưa có vũ khí hạt nhân?. Kết luận ngắn gọn: Thực chất cũng như thực tế các định chế quốc tế, công pháp quốc tế có tính ràng buộc chấp hành, bị chế tài khi vi phạm chỉ áp dụng cho đa số các nước nhỏ yếu trên hành tinh này. Còn đối với thiểu số các nước giầu mạnh về quân sự, kinh tế lại sẵn có vũ khí hạt nhân trong tay thì…tôn trọng hay vi phạm các định ước quốc tế hay luật pháp quốc tế là quyền của họ.Nghĩa là thiểu số các cường quốc chiếm ưu thế có quyền hành động theo châm ngôn của các cá nhân độc tài, rằng “Ta là luật, luật là ta” (Moi, C’est la loi – Loi, C’est moi”). Thiện Ý. Florida, 23-6-2025